Rosja i Białoruś powtarzają ćwiczenia mające w teorii bronić je przed Zachodem. W praktyce może to być przygotowanie ataku z Białorusi na zachód albo południe – na Ukrainę. Mapki i kryptonimy są łudząco podobne do użytych niecałe pół roku temu. Znowu wrogie zachodnie siły: Neris, Pomorii i Kłopii oraz „kontrolowane przez nie organizacje terrorystyczne” czyhają na bezpieczeństwo i spokojne życie mieszkańców Republiki Polesia i jej starszej siostry Federacji Północnej. W dodatku teraz sprzymierzyły się z Republiką Dnieprowia, położoną na południe od Polesia i też mającą wrogie zamiary. Tak samo jak na mapach przed ćwiczeniami Zapad widać, jak z terytorium Pomorii, Kłopii i Neris kierowany jest na Polesie atak, któremu w nowym scenariuszu towarzyszy uderzenie z Dnieprowii. „Zachodni zażądali od Republiki Polesia zaprzestania łamania praw człowieka, uwolnienia więźniów politycznych i przekazania władzy realnym przywódcom” – mówił szef sztabu generalnego Wiktar Hulewicz, najważniejszy białoruski wojskowy. „Po odmowie Zachodni z terytorium Dnieprowii rozpoczęli agresję przeciw Państwu Związkowemu”. Część Polesia znalazła się w kleszczach, na szczęście potężny sojusznik spieszy z pomocą. Podkast: W co z nami grają Rosjanie? Będzie wojna? Zapad do kwadratu Zaprezentowana w Mińsku mapa nie jest całkiem realistyczna. Granice fikcyjnych państewek nie pokrywają się z rzeczywistymi. Ale polsko-białoruską, z charakterystycznym wcięciem między Białowieżą a Terespolem, odwzorowano wystarczająco wiernie, by nie mogło być wątpliwości, iż Pomoria to naprawdę Polska. Dokładnie widać też, że Neris to Litwa, której granica z Białorusią wije się tak jak ta prawdziwa, a za Solecznikami tworzy swoisty półwysep. Zaraz za nim z kierunku Wilna wychodzić ma na Oszmianę i Mińsk wymyślony atak Zachodnich. Dolna część mapy jest bardziej zagadkowa. Kłopia to południowo-wschodnia Polska, z tym że rozciąga się daleko na Ukrainę, aż do obwodu rówieńskiego. Kłopia atakuje Polesie w miejscu, gdzie na prawdziwej mapie jest Brześć. Dalej na wschód uderza Dnieprowia, akurat tam, gdzie granica prawdziwej Białorusi najbardziej zbliża się do Kijowa. Końcówki strzałek poprowadzonych z państw Zachodu skupiają się w okolicach Mińska, kilka prowadzi dalej na wschód. Byt Białorusi-Polesia jest zagrożony. Ta fikcja byłaby może zabawna, bo wygląda na to, że stała się oficjalną wykładnią sytuacji bezpieczeństwa Białorusi. Wskazuje na to fakt, że jest powtarzana niecałe pół roku po jej pierwszym zaprezentowaniu zdumionym sąsiadom i światu. Ale zwidy łukaszenkowskich generałów wyglądają jeszcze poważniej, gdy uświadomimy sobie, że na ów fikcyjny atak czeka na terytorium Białorusi jak najbardziej realne, największe w dziejach tego kraju zgrupowanie uderzeniowe armii rosyjskiej. Według analityków śledzących ruchy wojsk jest to ugrupowanie trzy do siedmiu razy większe niż użyte w ćwiczeniach Zapad, które – jak pamiętamy – były ogromną demonstracją siły. Ćwiczenia Związkowa Stanowczość będą jeszcze większe, to może być Zapad do kwadratu. Czytaj też: Gdzie i jak może uderzyć Moskwa? Rosja ściąga wojska spod Korei i Uralu Na terytorium Białorusi sformowano cztery armijne grupy zadaniowe, w większości ściągnięte ze wschodniego okręgu wojskowego Rosji, czyli z Syberii i Dalekiego Wschodu. W tej chwili mowa o 15–20 batalionowych grupach taktycznych, czyli ok. 20 tys. żołnierzy, ale przerzut wojsk trwa. Niektóre jednostki musiały przemieścić się aż spod granicy z Koreą Północną, inne miały znacznie bliżej, bo jechały zaledwie z Uralu. W znanej nam europejskiej skali to odległości, których nie jesteśmy sobie w stanie wyobrazić – na Ural jest dalej niż do Portugalii. Rosja skierowała na Białoruś około połowy potencjału ze wschodu – ocenia Konrad Muzyka, od miesięcy analizujący koncentrację rosyjskich wojsk wokół Ukrainy. Jego zdaniem na Białorusi jest już jedna czwarta do jednej trzeciej ogółu sił, jakie Putin może wykorzystać do ataku na Ukrainę. Gromadzą się w dwóch dużych ugrupowaniach po wschodniej i zachodniej stronie tego kluczowego miejsca, gdzie terytorium Białorusi wcina się na 100 km w głąb Ukrainy. W realiach fikcyjnej mapki opisującej scenariusz ćwiczeń jedno ugrupowanie ma odpierać atak Kłopii, czyli Polski, drugie Dnieprowii, czyli Ukrainy. Scenariusz ten zakłada w pewnym momencie odwrócenie ról i przejście do kontrataku. Podobnie jak w przypadku Zapadu-21 rosyjskie siły na Białorusi będą ćwiczyć odparcie zachodnich prowokacji na poligonach w całym kraju. O ile jednak kilka miesięcy temu główne symulowane starcia z udziałem sił pancernych i artylerii odbywały się na poligonach rosyjskich, o tyle tym razem całość manewrów odbędzie się na Białorusi. Scenariusz stwarza okazję do sformowania związków taktycznych mających na celu wyprowadzanie uderzeń w różnych kierunkach – zgodnie z założonymi kierunkami ataku z zachodu, południa i północy, wystarczy odwrócić kierunek narysowanych strzałek. Ponownie więc będziemy mieli do czynienia z przygotowywaniem natarcia na Wilno, Białystok, centralną Polskę z Warszawą, a nowym kierunkiem będzie Kijów. Wszystko to z udziałem znacznie większych sił niż te, które państwo związkowe Rosji i Białorusi zgromadziło na Zapad. Czytaj też: Polska na pierwszej linii starcia. Czy jesteśmy bezpieczni? Manewry 140 km od Warszawy Tradycyjnie na Białoruś skierowano rosyjskie oddziały aeromobilne z wojsk powietrznodesantowych. Nazywanie ich lekkimi, mimo że poruszają się samolotami, jest nieporozumieniem – mają do dyspozycji gąsienicowe wozy bojowe uzbrojone w armatę kalibru 100 mm. Te „lekkie czołgi” mogą być zrzucane z samolotów niemal jednocześnie ze spadochroniarzami i zapewniają im możliwość błyskawicznego manewru już na lądzie. To jednak forpoczta wyprzedzająca właściwe uderzenie. Dlatego na Białorusi pojawiły się bataliony pancerne, zmechanizowane i zmotoryzowane, artyleria lufowa i rakietowa, zestawy obrony przeciwlotniczej, a nawet pontonowe mosty do pokonywania rzek. Na rampach rozładowczych widać platformy z samochodami opancerzonymi Tigr, bojowymi wozami piechoty BMP-3, transporterami opancerzonymi MT-LB, czołgami T-80 i moździerzami samobieżnymi Nona-S. W bazie lotniczej Baranowicze wylądowało 12 najnowszych myśliwców wielozadaniowych Su-35. Białorusini, jak w przypadku Zapadu, witają Rosjan chlebem i solą, koniecznie robiąc przy tym propagandowe zdjęcia. Zgromadzenie na Białorusi tak wielkich sił ofensywnych Rosji – mimo że najpewniej ma na celu zaszachować lub zaatakować Ukrainę – stanowi potencjalne, ale bardzo bliskie zagrożenie dla Polski. Terytorium Białorusi otwiera przynajmniej dwie dogodne trasy ataku na lądzie – północną z Grodna przez Białystok i mniej więcej wzdłuż drogi nr 8 na północny wschód od Warszawy oraz południową z Brześcia przez Białą Podlaską, Siedlce i Mińsk Mazowiecki (wzdłuż drogi nr 2). Ta druga to jednocześnie najkrótszy szlak od wschodnich granic do polskiej stolicy, raptem 140 km. Na szczęście na tym kierunku Polska od kilku lat odbudowuje struktury obronne w ramach 18. dywizji zmechanizowanej. Pierwsza trasa jest dłuższa, za to wiedzie pomiędzy obszarami stałej dyslokacji jednostek 18. i 16. dywizji zmechanizowanej (co nie znaczy, że w sytuacji zagrożenia wojska tam nie będzie). Po prostu mamy się bać Punkty wypadowe rosyjskiej armii powstające na naszych oczach w okolicach Grodna i Brześcia w każdej chwili mogą zmienić się w źródła zagrożenia. Każe to bardzo poważnie myśleć o zabezpieczeniu kluczowego dla Polski trójkąta Białystok–Warszawa–Lublin. Bug na granicznym białoruskim odcinku nie jest na tyle szeroki, by był poważną przeszkodą dla nacierających wojsk, a plany pokazane na mapach sugerują, że Rosjanie i Białorusini myślą o forsowaniu rzeki gdzieś między Terespolem a Włodawą. Ewentualne zajęcie w ofensywie przygranicznego skrawka zachodniej Ukrainy jeszcze bardziej skomplikowałoby sytuację, otwierając trzeci kierunek natarcia na Warszawę wzdłuż szosy lubelskiej. Wojskowa geometria pozwala więc wykreślić na mapie trójkąt zagrożenia o podstawie liczącej ponad 300 km i niemal równych ramionach sięgających polskiej stolicy. Spekulacje, jak szybko rosyjskie wojska mogłyby wejść w ten trójkąt i zagrozić Warszawie, były już tematem publicznych wypowiedzi byłych wojskowych, nawet generałów – najczęściej wspominali o kilku dniach. Taki atak oczywiście wiązałby się z uruchomieniem mechanizmów odpowiedzi w NATO i narażał Rosję na odwet. Rosjanie będą więc Polskę szachować i taki jest zapewne jeden z celów zbliżających się ćwiczeń. Większe niż w czasie Zapadu nagromadzenie ludzi i sprzętu ma jeszcze bardziej uwiarygodnić ich plany, a wybór kierunku zależeć będzie od decyzji politycznej. Atak na północ i zachód to atak na NATO – teoretycznie wykonalny, ale najpewniej niepreferowany, przynajmniej nie w aktualnych okolicznościach. Atak na południe – na Ukrainę – jest nie tylko wykonalny, ale dość prawdopodobny. Atak na naszą świadomość jest jednak najważniejszy – Białorusi wspieranej przez Rosję mamy się po prostu bać. I niestety jest czego. Kowal: Jak Putin przejął Białoruś

Ogromne połacie dzikiej tajgi, gęstej tundry, niedostępnych gór i stepów oraz pustyń arktycznych, na których trudno spotkać człowieka. Syberia kojarzy się z wieczną zimą, ekstremalnie niskimi temperaturami (w których wszystko zamarza), głębokim śniegiem i brakiem jakiejkolwiek infrastruktury turystycznej. Tutaj odległości są potężne, osady ludzkie rzadko rozlokowane, a drogi wcale nie przypominają terenów znanych z Europy XXI wieku. Wyprawa na Syberię to wycieczka, której trudno szukać w standardowej ofercie biur podróży. Niezdobyte tereny tej srogiej krainy, rozciągającej się na wschód od Uralu, stanowią jeszcze dużą tajemnicę. Region, który łącznie obejmuje 12 milionów km2, jest dziki i większości bezludny. Tutaj rządzi przyroda i pierwotne prawo natury. Ruch skupia się głównie wzdłuż Kolei Transsyberyjskiej. Rzadziej europejscy podróżnicy decydują się zapuścić dalej na północ – do mroźnego Jakucka. Syberia wyprawa – wyprawa do mroźnej krainy dzikiej przyrody Syberia to rosyjska kraina geograficzna położona na północy Azji – pomiędzy Uralem od zachodu, wodami zlewisk Oceanu Arktycznego i Spokojnego od wschodu, stepami Mongolii i Kazachstanu od południa oraz Oceanem Arktycznym na północy. Obejmuje ona około 12 milionów km2. Ogromna część tych terenów to niedostępne dla podróżnych zakątki, do których nie prowadzą żadne ubite drogi. Najlepiej dostępna jest część południowa. To tutaj przebiega trasa słynnej Kolei Transsyberyjskiej. Wycieczki pociągiem stanowią spełnienie marzeń o przemierzeniu dzikich terenów Rosji. Na trasie kolei leżą najbardziej znane miasta Syberii – Nowosybirsk, Tomsk, Krasnojarsk, Irkuck oraz Ułan Ude. Z przystanków Kolei Transsyberyjskiej można wyruszyć także na wyprawy w góry Sajanu i Ałtaju. Są one dzikie i imponujące, ale leżą w pobliżu miejscowości skomunikowanych z resztą Rosji. Bardzo duże zainteresowanie wzbudza również piękne jezioro Bajkał. Pozostała część Syberii to rozległe i dzikie krainy nieskażone śladami cywilizacji. Należą one do najrzadziej zaludnionych miejsc świata. W wielu zakątkach przypada zaledwie… 2 osoby na km2. Tutaj królują majestatyczne połacie gęstej tajgi. Wschód Syberii to przede wszystkim góry, w których prawdziwą rzadkością są jakiekolwiek osady ludzkie. Wyprawa na Syberię z Tridon Chcesz poznać tajemnice syberyjskich krajobrazów? Kochasz ruch i adrenalinę, jesteś bardziej zdobywcą niż turystą nastawionym na komfortowe warunki i mnóstwo atrakcji? Syberia na pewno zdobędzie Twoje serce! Wędrówki z pasterzami reniferów, noclegi w prawdziwej jurcie, łowienie ryb w nurtach syberyjskich rzek, konne przejażdżki po zamarzniętych terenach otoczonych zapierającymi dech w piersiach krajobrazami, wycieczki terenówkami po prawdziwych bezdrożach. Wraz z nami możesz wybrać się na niezapomniane ekspedycje, które zafundują Ci nie lada przeżycia i wspomnienia na długie lata. Nasza ekipa to zespół prawdziwych pasjonatów, którzy kochają zarażać innych swoim zakręconym stylem życia i pozytywnym szaleństwem. Jeden z naszych ulubionych kierunków stanowi właśnie Syberia. Wyprawa z Tridon to ekstremalne przeżycia, które jednak zostały zaplanowane w taki sposób, aby zapewnić pełne bezpieczeństwo. Doskonale znamy specyfikę syberyjskich krajobrazów oraz kulturę i mentalność miejscowej ludności. Kontakty i pomoc ze strony rdzennych syberyjskich mieszkańców, którzy doskonale wiedzą, jak sprawnie radzić sobie w tym nieprzyjaznym dla człowieka klimacie, to jedyna sprawdzona recepta na sukces pobytu w miejscu, gdzie nie ma dróg i torów kolejowych, hotelów, restauracji czy sklepów. Nad bezpieczeństwem każdego wyjazdu czuwa Aleksander Seredkin – nasz mechanik i myśliwy oraz wieloletni wędkarz, który urodził się na Syberii. Zna on niezdobyte zakątki Republiki Tuwy i więcej czasu spędza w tajdze niż w mieście. Wyprawa na Syberię – wyprawa, która stanie się wyjątkową przygodą Organizujemy niezapomniane wycieczki prowadzące prosto w środek mroźnej krainy znanej z poezji i literatury oraz bolesnych z kart polskiej historii. Każda wyprawa na Syberię jest dokładnie zaplanowana, ponieważ logistyka w tym miejscu jest o wiele trudniejsza niż w regionach turystycznych. Są to wyjazdy tematyczne, które z jednej strony pozwalają poznać majestatyczne piękno groźnej Syberii, a z drugiej doskonale się bawić podejmując kolejne wyzwania i pokonując własne słabości. Kochasz wędkowanie i każdą wolną chwilę spędzasz nad wodą? Z nami możesz na nowo odkryć swoją pasję. Wędkarstwo na Syberii wymaga doskonałej znajomości terenu i łowisk – w tutejszych rzekach można złowić naprawdę imponujące okazy. W wielu słonych jeziorach, rozsianych po syberyjskich stepach, ryby jednak w ogóle nie występują. Wołga czy słynne jezioro Bajkał zachwyca niestandardowym urokiem, ale trudno liczyć tutaj na dobre połowy. Wyprawa na Syberię z Tridon to gwarancja dobrania najlepszych łowisk, w których ryb jest naprawdę dużo. Wspólnie z nami będziesz łowić na tej samej rzece, na której wędkuje sam Władimir Putin! Zabierzemy Cię do Republiki Tuwy, gdzie swój sprzęt wędkarski wypróbujesz na jednej z największych rzek świata – Jenisej. Tutaj głębiny przeplatają się z płyciznami, wodospady z zacisznymi zatoczkami, a step wokół sąsiaduje ze skałami. Wśród Twoich zdobyczy może znaleźć się lipień, lonok, tajmienia, jesiotr czy miętus. Organizujemy także wyprawy na Syberię dla miłośników najbardziej ekstremalnych przygód i adrenaliny. Zimowe ekspedycje to podróż w głąb Republiki Tuwy (tuż przy granicy z Mongolią), gdzie będziemy koczować wspólnie z pasterzami reniferów. Wraz nimi wyruszymy na wypas tych zwierząt, polowanie i wędkowanie. Polecamy również ekspedycje off-roadowe (organizowane indywidualnie), gdzie na około 500-kilometrowej trasie przejedziesz step, tajgę, góry stepowe oraz mini-pustynię arktyczną ze słonymi jeziorkami. Inną opcją jest podziwianie dzikich krajobrazów Tuwy z grzbietu konia czy ekstremalny spływ piętrzącymi się wodami rzeki Jenisej. Chcesz poznać krainę, gdzie cywilizacja wkracza naprawdę bardzo powoli? Wyprawa na Syberię pozwoli Ci chłonąć wyjątkowy klimat dalekiej Azji. Poznaj szczegółowe plany naszych ekspedycji i wyrusz ku prawdziwej przygodzie!

W 1935 r. Ferdynand A. Ossendowski opublikował książkę „Mocni ludzie" – opowieść o losach porucznika Władysława Lisa, który za udział w wojnie polsko-rosyjskiej w 1831 r. zostaje skazany na wieloletnie zesłanie na Syberii. Perspektywa, wydawałoby się, nieciekawa, ale polski buntownik bynajmniej się nie załamuje. Wspierany przez ukochaną żonę niczym mityczny heros radzi sobie z wszelkimi przeciwnościami losu, a swoją pracowitością, prawością i nieugiętą postawą wobec skorumpowanych urzędników carskich zjednuje sobie przychylność i szacunek miejscowych ludów tubylczych. Małżeństwo polskich zesłańców niesie kaganek oświaty wśród Samojedów, a ci w zamian uczą Lisa trudnej sztuki przetrwania w tajdze. To obrazek niezbyt pasujący do tego, jak stereotypowo i nieco martyrologicznie wyobrażamy sobie losy syberyjskich zesłańców: wycieńczeni katorżniczą pracą ludzie, którzy latami wegetują w ekstremalnych warunkach, usychając z tęsknoty za krajem. O ile taka wizja jest bliska prawdy w kontekście deportacji stalinowskich, o tyle sytuacja zesłańców z czasów carskich była bardziej zróżnicowana. „Za cara" zesłanie nie zawsze było jedynie niszczącą katorgą – w drugiej połowie XIX w. dla wielu Polaków Syberia stała się prawdziwą szkołą życia i miejscem, gdzie mogli zrealizować swoje pasje naukowe, podróżnicze i ekonomiczne. Zwykle wyruszali na Syberię w kibitkach lub zesłańczymi etapami z wysokimi wyrokami za udział w powstaniu styczniowym. Kiedy po pewnym czasie reguły odbywania kary stawały się mniej uciążliwe, często już z własnej woli, zafascynowani przyrodą i możliwościami, jakie daje ta egzotyczna kraina, rozpoczynali pionierskie prace badawcze, stawali się świetnymi administratorami lub zakładali dobrze prosperujące przedsiębiorstwa. Zresztą polska diaspora na Syberii to nie tylko zesłańcy polityczni. Pamiętajmy, że większość ziem Polski do I wojny światowej znajdowała się w granicach imperium carów i wiele osób starało się wykorzystać możliwości, jakie dawało to olbrzymie państwo, w pełnej skali. W głąb Rosji, pod przymusem lub z własnej inicjatywy, migrował znacznie lepszy element ludzki niż na Zachód, głównie do Stanów Zjednoczonych. Wśród tych ostatnich dominowali prości, niepiśmienni chłopi z Podlasia i Galicji. Tymczasem na Syberię często trafiali ludzie wykształceni, z dobrych domów, szlachta, mieszczanie, przemysłowcy. Masowo wyjeżdżali tam na przykład polscy absolwenci uczelni technicznych. W rezultacie na początku XX w. polska diaspora za Uralem liczyła około 70 tys. osób. Prawdziwą polską kolonią stał się Irkuck. W jednym z numerów wydawanego w tym mieście miesięcznika „Sybir" ubolewano: „Wkrótce język polski wyruguje z użycia nasz język. Wszędzie w hotelach, sklepach i na ulicy słychać mówiących po polsku". Mimo tych utyskiwań polska kultura była w modzie. W sercach sporej grupy naszych rodaków tliła się pasja odkrywcza i podróżnicza. Gdyby urodzili się, powiedzmy, jako obywatele imperium brytyjskiego, realizowaliby swoje zainteresowania w Afryce, Azji lub na innych kontynentach. Pochodząc znad Wisły, takich możliwości nie mieli. I wtedy odkrywali Syberię – krainę równie ciekawą, egzotyczną i niezbadaną. Zygmunt Wójcik, wybitny historyk, który wiele lat poświęcił badaniom nad losami polskich sybiraków, napisał: „To właśnie tam wykazali się ogromną siłą woli, dzięki której – niemal jako samoucy – w ciężkich warunkach materialnych doszli do nienotowanych w skali światowej osiągnięć badawczych. Czym byliby, gdyby pozostali w kraju? Zan może pisałby mierne wiersze, Czerski byłby dobrym gospodarzem, jakich wielu, a Czekanowski, co najwyżej wykładowcą w jakimś podrzędnym uniwersytecie lub nauczycielem w szkole średniej. (...) Dzięki hartowi i ogromnemu zaangażowaniu się w pracy dla nieznanego regionu mogli w sposób maksymalny i w stosunkowo krótkim czasie dokonać odkryć na nienotowaną dotąd skalę. Czy można się dziwić, że po zwolnieniu z zesłania wracali (lub chcieli wracać) właśnie tam, by kontynuować rozpoczęte badania". Polacy przynosili w ten nieco zapomniany przez Boga i ludzi zakątek świata cywilizację europejską. Dlatego nie ma wielkiej przesady w stwierdzeniu, że Syberię podbili Rosjanie, a Polacy ją ucywilizowali. Polscy badacze Syberii zostawili wyraźny i bezcenny ślad w dziejach tej krainy. Świadczą o tym choćby liczne nazwy geograficzne wywiedzione od nazwisk polskich odkrywców. Polska awangarda Syberyjska kariera Benedykta Dybowskiego, rozpoczyna się w... celi śmierci X Pawilonu Cytadeli Warszawskiej. Trafia tam 26 marca 1864 r. jako buntownik recydywista. Dybowski bowiem spełnia się w życiu w dwóch dziedzinach, jako naukowiec i jako konspirator. Gruntowne wykształcenie w zakresie medycyny i nauk przyrodniczych zdobywa podczas studiów na uniwersytetach w Dorpacie, Wrocławiu i Berlinie. Już wtedy aktywnie włącza się w działalność niepodległościową. W 1862 r. rozpoczyna pracę w Szkole Głównej w Warszawie, jednak jego kariera profesorska zostaje przerwana przez wybuch powstania styczniowego. Dybowski bierze w nim czynny udział – piastuje wysokie stanowisko komisarza Rządu Narodowego na Litwę i Białoruś. Od śmierci ratuje go fakt, że jest już uznanym na świecie badaczem. Jego niemieccy koledzy zoolodzy wykorzystują swoje znajomości u kanclerza Bismarcka, i za jego pośrednictwem wypraszają u cara zmianę wyroku. Zamiast stryczka Dybowskiego czeka 12 lat katorgi. Trafia do Irkucka, a następnie Siwakowej i Czyty. Polski naukowiec okazuje się prawdziwym twardzielem. Przez pierwsze dwa lata władze carskie nie odpuszczają mu i dzień w dzień musi wykonywać katorżniczą pracę. Mimo to znajduje jeszcze siły, aby prowadzić badania nad bajkalską fauną i już wtedy odkrywa wiele nieznanych gatunków ryb, płazów i skorupiaków. Od roku 1866 jego sytuacja nieco się poprawia: przenosi się do Darasunia, gdzie znajduje pracę jako lekarz zdrojowy. Od roku w badaniach pomaga mu inny polski zesłaniec Wiktor Godlewski, przyrodnik i ornitolog, który staje się jego prawą ręką i najbliższym towarzyszem. Godlewski potrafi nie tylko wspomóc Dybowskiego w naukowych analizach, ale wykazuje się również niespożytą inwencją w konstruowaniu przyrządów badawczych. Wszystko to bardzo się przydaje, gdy w 1868 r. władze rosyjskie zamieniają im karę katorgi na przymusowe osiedlenie. Dybowski i Godlewski przenoszą się do Kułtuku, gdzie budują małą stację naukową. Mimo że dysponują jedynie prymitywnymi przyrządami badawczymi, z wielkim zapałem rozpoczynają pionierskie badania Bajkału, Angary i Selengi. Bajkał, zwany błękitnym okiem Syberii – najgłębsze i najstarsze (liczące 25 milionów lat) jezioro na świecie – uważane jest w czasach Dybowskiego za akwen ubogi w faunę i florę. Polski naukowiec szybko udowadnia, że jest zgoła inaczej – odkrywa 116 nowych gatunków skorupiaków z rzędu obunogów i sześć nowych gatunków ryb. W ciągu dziewięciu lat spędzonych w Kułtuku Dybowski i Godlewski nie ograniczają się wyłącznie do badania Bajkału. Organizują także kilka wypraw w inne części Syberii, w trakcie których docierają do krajów Amurskiego, Ussuryjskiego, doliny rzek Onon i Arguni. Organizują także wielką ekspedycję badawczą wzdłuż Amuru i docierają na Kamczatkę. Dybowski odkrywa wtedy między innymi nieznany gatunek jelenia, zwanego dziś jeleniem Dybowskiego. W latach 1872–1874 do wypraw badawczych Dybowskiego dołącza jeszcze jeden polski zesłaniec – Michał Jankowski. „Był szlachcicem w Polsce, zesłańcem na Syberii, dom i sławę znalazł w Kraju Ussuryjskim. To, co zebrał, niech będzie przykładem dla przyszłych gospodarzy tej ziemi" – taki napis widnieje na pomniku polskiego badacza w miejscowości Bezwierchowo, na półwyspie nazwanym jego nazwiskiem. Dybowski i Jankowski spotkają się po raz pierwszy w Siwakowej, gdzie Jankowski dociera piechotą, skazany za udział w powstaniu styczniowym na osiem lat zesłania. Na potrzeby wspomnianej wyprawy buduje łódź, która otrzymuje nazwę „Nadzieja". W 1873 r. polscy odkrywcy rzeką Argun docierają do Amuru, którym następnie dopływają do ujścia rzeki Ussuri. Dalsze losy Jankowskiego związane są z Władywostokiem, gdzie najpierw pełni funkcję zarządcy w kopalni złota, a później rozkręca własny interes – zajmuje się między innymi hodowlą jeleni i koni, buduje fabrykę wyrobów skórzanych i zakłada księgarnię. Nie wygasa w nim jednak naukowa ciekawość – prowadzi eksplorację przyrodniczą i dostarcza liczne okazy fauny i flory do muzeów rosyjskich i europejskich. Nazwisko Jankowskiego jest także znane archeologom. W 1880 r. Polak jako pierwszy przeprowadza w rejonie u ujścia rzeki Sidemi prace archeologiczne, odnajdując wiele przedmiotów będących wytworem nieznanego ludu. Od 1972 r. starożytna kultura zamieszkująca Kraj Ussuryjski w okresie VIII–III nosi nazwę „kultury Jankowskiego". Jeszcze podczas pobytu w Siwakowej, a potem w Darasuniu Dybowski spotyka się z Aleksandrem Czekanowskim. Znają się jeszcze z czasów wspólnych studiów na uniwersytecie w Dorpacie. Czekanowski jest wybitnym geologiem i paleontologiem i zesłanie nad Bajkał (oczywiście za udział w powstaniu styczniowym) staje się dla niego szansą na przeprowadzenie niezwykle ciekawych badań. Rozpoczyna je zresztą już podczas transportu na Sybir. Gromadzi i analizuje cenne zbiory przyrodnicze, używając prowizorycznej lupy zrobionej ze stłuczonego korka do karafki. Pierwsze lata zesłania to dla Czekanowskiego katorżnicza praca w osadach położonych nad Inogdą, Turą i Angarą i... jednocześnie intensywne badania geologiczne i meteorologiczne na tym terenie. Rok 1868, podobnie jak Dybowskiemu, przynosi mu zmianę katorżniczej pracy na przymusowe osiedlenie. W 1871 r. wspólnie z Wiktorem Godlewskim oraz Benedyktem Dybowskim eksploruje północną część jeziora Chubsuguł w Mongolii. Największy plon naukowy przynoszą mu jednak trzy wielkie wyprawy geograficzne. Pierwsza, zorganizowana w 1873 r., obejmuje badaniami teren dorzecza Dolnej Tunguzki, druga wyrusza w 1874 r. w celu zbadania nieznanej dotąd rzeki Oleniok, trzecią Czekanowski kieruje w 1875 r. do ujścia Leny. W ciągu trzech lat przebywa 25 tys. km, eksplorując nieznane obszary Syberii. Podczas swojej krótkiej, ale błyskotliwej kariery gromadzi olbrzymie zbiory przyrodnicze, jednak dla nauki największą wartość ma wyjaśnienie przez niego struktury geologicznej olbrzymich obszarów wschodniej Syberii, jednej z najstarszych części skorupy ziemskiej. Niestety, w 1876 r. w Petersburgu popełnia samobójstwo. Jego imię nosi pasmo górskie w Jakucji, osada w pobliżu Bracka nad Angarą, 23 skamieliny flory i fauny kopalnej, pięć gatunków flory współczesnej, np. modrzew Czekanowskiego, oraz dwa gatunki ryb. Polscy zesłańcy mocno się wspierają. Być może gdyby nie pomoc Czekanowskiego i Dybowskiego, nigdy nie rozbłysłaby gwiazda innego wybitnego badacza i odkrywcy syberyjskich terra incognita – Jana Czerskiego. W 1863 r., przed samą maturą, zostaje on aresztowany i wywieziony na Syberię za udział w powstaniu styczniowym oraz skazany na karną służbę wojskową w batalionie liniowym w Omsku. Chorowity młodzian już w 1869 r. zostaje zwolniony do cywila, jednak bez prawa powrotu do kraju; zajmuje się więc samokształceniem w zakresie nauk przyrodniczych. W 1871 r. przybywa do Irkucka, gdzie rozpoczyna pierwsze badania, głównie pod kierunkiem Aleksandra Czekanowskiego. Dzięki pomocy Benedykta Dybowskiego zostaje bibliotekarzem syberyjskiego oddziału Rosyjskiego Towarzystwa Geograficznego (RTG) oraz kustoszem i konserwatorem jego muzealnych zbiorów. W latach 1871–1883 na zlecenie towarzystwa odbywa liczne podróże – w góry Sajanu Wschodniego, w dolinę rzeki Irkut, nad Dolną Tunguzkę – oraz prowadzi badania geologiczne w Irkucku i Syberii Wschodniej. W 1877 r. rozpoczyna najważniejszą pracę swego życia – zamierza zbadać geologicznie całe wybrzeże Bajkału i wyjaśnić genezę powstania jeziora. Jednym z jego największych sukcesów jest stworzenie mapy geologicznej strefy brzegowej jeziora, która do dziś jest niezastąpiona podczas prac badawczych prowadzonych w tym rejonie Syberii. W 1891 r. wraz z żoną Mawrą oraz synem Aleksandrem wyrusza na wschód Syberii, w dorzecze rzeki Kołymy. Trudy podróży okazują się zbyt duże dla chorego na serce badacza. Umiera 25 czerwca 1892 r. „Ogarnięty pasją naukową wybiegał ze swoimi badaniami daleko w przyszłość. (...) Nikogo z polskich badaczy Syberii nie wyróżniono taką liczbą nazw na mapach jak właśnie tego badacza. Jego imieniem nazwano dwa szczyty w Górach Bajkalskich, przełęcz, nizinę, wodospad, wygasły wulkan, ulicę w Moskwie, miasteczko nad Kołymą" – pisze z uznaniem o dokonaniach Czerskiego znany podróżnik Jacek Pałkiewicz w swojej książce o Syberii. Przełomowy w karierze Czerskiego 1877 r. sporo zmienia także w życiu Dybowskiego i Godlewskiego. Otrzymują wtedy zgodę na powrót do Polski. Godlewski kupuje mały majątek na Mazowszu i nigdy więcej nie wraca na Syberię. Inaczej Dybowski – raz rozbudzona pasja eksploratora i odkrywcy pozwala mu wytrwać w Warszawie niespełna rok. Po półrocznej podróży przez Syberię przybywa w czerwcu 1879 r. na Kamczatkę, gdzie obejmuje stanowisko lekarza okręgowego w Pietropawłowsku. Przebywa tam przez sześć lat, pomaga chorym na syfilis i trąd i jednocześnie prowadzi badania zoologiczne oraz antropologiczne. Eksploruje także archipelag Wysp Komandorskich, szczególnie największą z nich – Wyspę Beringa. W 1884 r. powraca do ojczyzny i obejmuje Katedrę Zoologii na Uniwersytecie Lwowskim. Umiera w 1930 r. W nauce dedykowano mu kilkadziesiąt nowo odkrytych i opisanych zwierząt żyjących w Bajkale i innych środowiskach Azji i Europy. Dwa szczyty na Wyspie Beringa Józef Morozewicz nazywa Górami Dybowskiego. Zrozumieć innego Polscy naukowcy mają także olbrzymie zasługi w zbadaniu i zachowaniu śladów ludów tubylczych Syberii. Warto podkreślić, że ich metody badawcze, niezależnie od epoki, w której były prowadzone, cechuje zawsze olbrzymi szacunek dla ludzi, których tajemnice próbują zgłębiać. Nawet dziś nie jest to zjawisko całkowicie powszechne, a 100, 200 czy 300 lat temu odkrywcy, którzy traktowali podbijane ludy podmiotowo, byli wyjątkami potwierdzającymi niezbyt chwalebną regułę. Autorem najstarszego w języku polskim opisu Syberii jest Adam Dłużyk Kamieński, który trafia do niewoli rosyjskiej w 1660 r. Jako pierwszy cudzoziemiec przebywa wśród Jakutów, w swoim diariuszu zostawia liczne opisy ich kultury duchowej i materialnej. Bezcennym źródłem dotyczącym tego ludu, a także Czukczów i Kamczadali, są także wspomnienia Ludwika Bończy Sienickiego, który w 1707 r. dostaje się do niewoli rosyjskiej w bitwie pod Bychowem. Zostaje zesłany do Tobolska, a stamtąd do Jakucka, gdzie przebywał do 1722 r. Kolejnym polskim etnografem z przypadku jest Józef Kopeć. W 1794 r. zostaje wzięty do niewoli w bitwie pod Maciejowicami i w 1795 r. zesłany na Kamczatkę, gdzie przebywa kilka lat. Jego dziennik zawiera pierwszy polski opis Kamczatki, a także informacje etnograficzne o Czukczach, Jakutach i Buriatach, wzbogacone oryginalnymi rysunkami. Bardzo ciekawe opisy życia Tunguzów są z kolei dziełem Faustyna Ciecierskiego, który zostaje zesłany na Syberię niedługo po Kopciu. Następne pokolenia kontynuują dzieło swoich poprzedników. Najpiękniejszą frazę uzasadniającą zainteresowanie ludami tubylczymi Syberii zapisuje Wacław Sieroszewski: „Czy warto czytać lub pisać tak grubą książkę o Jakutach, narodzie tak małym i dalekim? W drobnej kropli rosy wszechświat się czasami odbija". Sieroszewski w 1879 r. zostaje skazany za działalność niepodległościową na ośmioletnie osiedlenie w Wierchojańsku w Syberii Wschodniej. Zamieszkuje z Jakutką Ariną Czełbą-Kysą i ma z nią córkę Marię. W 1883 r. w wyniku nieudanej próby ucieczki zostaje skazany na zesłanie do Sriedniekołymska i wieczyste tam zamieszkanie. Tam zaczyna pisać powieści i prace naukowe dotyczące Jakutów i innych ludów syberyjskich. W 1898 r. powraca z zesłania do Warszawy, ale udział w demonstracji patriotycznej powoduje, że ponownie trafia na Syberię. W 1904 r. organizuje wyprawę na Hokkaido, do której przyłącza się inny słynny polski badacz, brat Józefa Piłsudskiego, Bronisław (o którym obszernie w tym numerze pisze Paweł Łepkowski). Na własną rękę Tajemnicza zauralska kraina nieustannie rozpalała wyobraźnię wielu Polaków. Jak już wcześniej wspomniałem, wielu z nich ruszało na Wschód z własnej nieprzymuszonej woli, szukając tam pieniędzy lub przygody. Jednym ze sposobów na poznanie egzotycznych krain była kariera w zaborczej armii. Taką drogę wybrali Leon Barszczewski i Bronisław Grąbczewski, postaci niezwykle ciekawe, barwne, a jednocześnie bardzo zasłużone w zapełnianiu białych plam na mapach Azji. Leon Barszczewski po odbyciu służby w guberni chersońskiej i w Besarabii w 1876 r., zgłosił się na ochotnika do oddziału topograficznego, który stacjonował w świeżo podbitym przez Rosjan Turkiestanie. Jego zadaniem było wytyczenie dróg do Chin i Afganistanu. Barszczewski fascynował się fotografią, której tajniki zgłębił u znanego rosyjskiego malarza i fotografa Mikołaja Osipowa. Z aparatem w ręku poznawał okolice Samarkandy i szlaki wiodące w Góry Hisarskie i do Buchary. Podczas jednej z takich wypraw odkrył ruiny starożytnej Samarkandy w rejonie Afrasiab. Po wojnie z Japonią przeszedł na emeryturę i zamieszkał w Polsce. Oskarżony o sprzeniewierzenie pułkowych pieniędzy popełnił samobójstwo. Ochotnikiem w armii carskiej był także Bronisław Grąbczewski. Pasję odkrywczą rozbudziła w nim ekspedycja nieznanego jeszcze wówczas Nikołaja Przewalskiego, Rosjanina o polskich korzeniach, w której wziął udział w 1875 r. W roku 1885 podjął serię wielkich wypraw badawczych – penetrował góry Tien-szan, Karakorum i Tybet. W 1888 r., służąc w Ferganie, wziął udział w tzw. wielkiej grze – przeprowadził dywersję skierowaną przeciw emirowi Abdur Rahman Chanowi, popieranemu przez Brytyjczyków. „Przy okazji" zbadał zupełnie nieznany ówcześnie dach świata Pamir, część Hindukuszu, Afganistan, dopływy Indusu, górny bieg Tarymu, księstwo Hunza i grzbiet Kaszgaru należący wtedy do Chin. Swoje wyprawy badawcze kontynuował do końca XIX w. Grąbczewski był człowiekiem, który umiał radzić sobie z największymi przeciwnościami. „W czasie trudnej wyprawy wiodącej przez obszary pokryte wiecznymi śniegami napotkał ekspedycję swojego brytyjskiego rywala, kapitana Francisa Edwarda Younghusbanda (...). Prosił go o wsparcie w staraniach o zezwolenie na przezimowanie w zarządzanym przez Brytyjczyków okręgu Ladak. Władze jednak odmówiły i eksplorator zmuszony był do długotrwałego morderczego odwrotu w skrajnie niebezpiecznych warunkach" – pisze Jacek Pałkiewicz. Wróćmy jeszcze na Sachalin. Spoglądając na mapę półwyspu, odnajdziemy swojsko brzmiącą nazwę – półwysep Bohdanowicza. Został tak nazwany przez sowiecką wyprawę geograficzną z 1946 r. na cześć wybitnego polskiego geologa i badacza Syberii Karola Bohdanowicza, który jest uznawany za ojca geologii Syberii. Swoją karierę rozpoczął od badania złóż kopalin oraz warunków geologicznych południowej Syberii na trasie budowy Kolei Transsyberyjskiej między Tomskiem a Irkuckiem. Odkrył zagłębie węgla kamiennego w okolicach Czeremchowa oraz złoża nefrytu w dorzeczu Angary, soli kamiennej i rud żelaza oraz złoża złota, nad Morzem Ochockim, Amurem, na Kamczatce i Półwyspie Czukockim. Był współtwórcą mapy topograficznej i geologicznej Kamczatki, za którą został nagrodzony Złotym Medalem na Wystawie Światowej w Paryżu w 1900 r., a także pierwszych relacji o czynnych wulkanach Kamczatki; dokonał licznych odkryć lodowców i źródeł mineralnych. Poza przylądkiem na Sachalinie jego imieniem nazywano lodowiec w Górach Środkowych na Kamczatce, miejscowość na Syberii oraz wulkan na wyspie Paramuszyr (Kuryle). Wkład Polaków w zbadanie azjatyckiej części Rosji trudno przecenić. Publikacja RTG wydana z okazji półwiecza instytucji (1895) wymienia sto kilkadziesiąt polskich nazwisk badaczy, głównie zesłańców politycznych, którzy zapisali się złotymi zgłoskami w jej annałach. Na zakończenie wspomnijmy więc jeszcze o kilku z nich. Tomasz Zan, przyjaciel Adama Mickiewicza, na zesłaniu prowadził cenne badania w Kazachstanie, gdzie odkrył pokłady złota. Znaczne zasługi dla poznania naukowego Azji Środkowej położył Władysław Massalski, jedyny Polak trzykrotnie odznaczony przez RTG. Leon Hryniewiecki, lekarz garnizonu stacjonującego na Wyspach Komandorskich, okazał się z kolei znakomitym przyrodnikiem i etnografem, eksplorując Nową Ziemię i poznając obyczaje Czukczów. Lekarz Julian Talko-Hryncewicz prowadził badania antropologiczne wśród Tunguzów, Buriatów i Mongołów. Farmaceuta Ferdynand Karo, który w 1887 r. z własnej woli wyjechał do Irkucka, spędził na Syberii prawie 25 lat, kompletując bezcenne zielniki zawierające 18 tys. okazów roślin. Wielkie zasługi w światowej nauce położyli także antropolodzy: Maria Antonina Czaplicka i Stanisław Poniatowski. Ten ostatni jest autorem bezcennych rozpraw o Nanajach i Oroczonach. Dokonania polskich podróżników, odkrywców i naukowców trafnie podsumował Jacek Pałkiewicz: „Odnajdując w sobie żyłkę odkrywców, pracowali w prymitywnych, wymagających nieprzeciętnego hartu ducha warunkach. Odcięci od warsztatu naukowego, zmagając się z przeciwnościami surowej natury, nie mówiąc o braku funduszy, wykazali w swojej niezmordowanej aktywności zdumiewający wysiłek pionierski. (...) Pełni inicjatywy wtapiali się w miejscową społeczność, zyskując powszechny szacunek i sympatię. Byli cennym nabytkiem dla miejscowej administracji, bo przynosili do odciętej od reszty świata Syberii europejską cywilizację i wpłynęli znacząco na rozwój tej części Azji. Aż podziw bierze, że ludzie ci, znajdujący się w tak trudnych warunkach materialnych, dokonali w stosunkowo krótkim czasie tylu wyjątkowych odkryć na skalę światową. Bez przesady można stwierdzić, że te niekwestionowane naukowe i cywilizacyjne zasługi stworzyły podwaliny nowoczesnej wiedzy o Syberii". Korzystałem z: „Polscy badacze Syberii", praca zbiorowa, PAN, Warszawa 2008; Jacek Pałkiewicz, „Syberia", Warszawa 2014; Zygmunt Librowicz, „Polacy w Syberii", Wrocław 1993.

Stolica Rosji oraz najważniejsze miastaMapa Rosji – położenie najważniejszych miastStolicą Rosji jest Moskwa, jest to też najbardziej zaludnione miasto w Federacji Rosji. Miasto jest głównym ośrodkiem politycznym, gospodarczym, kulturalnym i naukowym zarówno w Rosji jak i w Eurazji. Jest najbardziej zaludnionym miastem w Europie i 5 co do wielkości miastem na świecie. Jest to największe miasto w Rosji, z liczbą ludności 11 503 położona jest w Centralnym Okręgu Federalnym Rosji. Sankt Petersburg położony w północno-zachodniej części Rosji, na wybrzeżu Zatoki Fińskiej, w ujściu rzeki Newy z populacją 4 661 219 jest drugim najbardziej zaludnionym miastem w kraju oraz trzecim w Europie. Miasto jest ważnym ośrodkiem gospodarczym, naukowym i kulturalnym Rosji oraz ważnym węzłem komunikacyjnym. Trzecim najbardziej zaludnionym miastem w Rosji jest Nowosybirsk. To najbardziej zaludnione miasto w azjatyckiej Rosji, z liczbą ludności 1 523 801. To centrum administracyjne obwodu nowosybirskiego a także syberyjskiego okręgu federalnego. Miasto położone jest w południowo-zachodniej części Syberii, nad brzegiem rzeki Ob. Zajmuje powierzchnię 503,1 km2. Nieformalnie nazywane „Stolicą Syberii”.Jekaterynburg jest czwartym co do wielkości miastem w Rosji i centrum administracyjnym obwodu swierdłowskiego. Położony, jak obrazuj powyższa mapa Rosji w środkowej Eurazji, na granicy Europy i Azji, zamieszkały przez 1 349 772 ludności. Jekaterynburg jest głównym ośrodkiem przemysłowym i kulturalnym Uralskiego Okręgu Federalnego. W dziesiątce największych miast Rosji znajduje się także: Niżny Nowogród, Samara, Omsk, Kazań, Czelabińsk i Rostów nad Rosji – Podział administracyjny RosjiMapa Rosji – podział administracyjnyRosja jest federacją składającą się z 83 pełnoprawnych podmiotów: 46 obwodów (amurski, archangielski, astrachański, biełgorodzki, briański, czelabiński, irkucki, iwanowski, jarosławski, kaliningradzki, kałuski, kemerowski, kirowski, kostromski, kurgański, kurski, leningradzki, lipiecki, magadański, moskiewski, murmański, niżegorodzki, nowogrodzki, nowosybirski, omski, orenburski, orłowski, penzeński, pskowski, riazański, rostowski, sachaliński, samarski, saratowski, smoleński, swierdłowski, tambowski, tiumeński, tomski, tulski, twerski, uljanowski, włodzimierski, wołgogradzki, wołogodzki, woroneski), 21 autonomicznych republik (Adygeja, Ałtaj, Baszkortostan, Buriacja, Chakasja, Czeczenia, Czuwaszja, Dagestan, Inguszetia, Jakucja, Kabardo-Bałkaria, Kałmucja, Karaczajo-Czerkiesja, Karelia, Komi, Mari El, Mordwa, Osetia Północna, Tatarstan, Tuwa, Udmurcja), 9 krajów (Kraj Ałtajski, Kraj Chabarowski, Kraj Kamczacki, Kraj Krasnodarski, Kraj Krasnojarski, Kraj Nadmorski, Kraj Permski, Kraj Stawropolski,Kraj Zabajkalski), 4 okręgów autonomicznych (Chanty-Mansyjski Okręg Autonomiczny – Jugra, Czukocki Okręg Autonomiczny, Jamalsko-Nieniecki Okręg Autonomiczny i Nieniecki Okręg Autonomiczny), 1 obwodu autonomicznego (Żydowski Obwód Autonomiczny) oraz 2 miast wydzielonych (Moskwa, Petersburg).Okręgi federalne Rosji – od 2000 okręgów federalnych RosjiW 2000 roku Federacja Rosyjska została podzielona na 8 okręgów federalnych. Przez prezydenta Rosji, powoływani są gubernatorzy, którzy stoją na czele tych okręgów. Podział na okręgi jest jednym z podziałów administracyjnych w kraju. Na powyższej mapie kolorem fioletowym Północnokaukaski Okręg Federalny (170 700 km2), kolorem różowym Południowy Okręg Federalny ( km2), kolorem zielonym Nadwołżański Okręg Federalny ( km2), kolorem jasnym żółtym Centralny Okręg Federalny ( km2), kolorem turkusowym Północno-Zachodni Okręg Federalny ( km2), kolorem khaki Uralski Okręg Federalny ( km2), kolorem niebieskim Syberyjski Okręg Federalny ( km2), kolorem ciemnym żółtym Dalekowschodni Okręg Federalny ( km2).Regiony ekonomiczne RosjiMapa Rosji – regiony ekonomiczne RosjiPodział Rosji na 12 gospodarczych regionów ekonomicznych powstał wyłącznie w celach statystycznych i gospodarczych. Na powyższej mapie cyframi zostały oznaczone te regiony i są to: 1 – Centralny region ekonomiczny, 2 – Centralno-Czarnoziemny region ekonomiczny, 3 – Wschodniosyberyjski region ekonomiczny, 4 – Dalekowschodni region ekonomiczny, 5 – Północny region ekonomiczny, 6 – Północnokaukaski region ekonomiczny, 7 – Północno-Zachodni region ekonomiczny, 8 – Powołżański region ekonomiczny, 9 – Uralski region ekonomiczny, 10 – Wołżańsko-Wiacki region ekonomiczny, 11 – Zachodniosyberyjski region gospodarczy, 12 – Obwód kaliningradzki. Regiony te dzielą się jednocześnie na strefy ekonomiczne. W sprawach utworzenia, zniesienia regionów i stref ekonomicznych lub zmian w ich składzie decyzje podejmuje rząd federalny Rosji oraz położenie na mapie świataMapa Rosji – topografia terenuRosja jest największym krajem na świecie, a jego łączna powierzchnia wynosi 17 075 400 kilometrów kwadratowych. Obejmuje większą część Europy wschodniej i północnej Azji. Granica rosyjska jest najdłuższa na świecie i wynosi 57 792 km. Rosja posiada granice z 14 krajami: Norwegią, Finlandią, Estonią, Łotwą, Litwą, Polską (poprzez obwód kaliningradzki), Białorusią, Ukrainą, Gruzją, Azerbejdżanem, Kazachstanem, Mongolią, Chińską Republiką Ludową i Koreą Północną. Granicę morską Rosja dzieli z USA oraz z Japonią. Góry znajdują się wzdłuż południowych granic, Kaukaz, gdzie znajduje się najwyższy punkt w Rosji i Europie. Jest to szczyt Elbrus, który ma 5642 m. Szczyt Biełucha, który ma 4506 m, znajdujący się w górach Ałtaj jest najwyższym punktem Syberii. W Górach Kamczatki, znajduje się Kluczewska Sopka , która na 4750 m. To najwyższy czynny wulkan w Eurazji, a także najwyższy punkt azjatyckiej Rosji. Rosja posiada szeroką linię brzegową ponad km wzdłuż Oceanu Arktycznego i Spokojnego, a także wzdłuż Morza Bałtyckiego, Morza Azowskiego, Morza Czarnego i Morza Kaspijskiego. Morze Barentsa, Morze Białe, Morze Kara, Morze Łaptiewów, Morze Wschodniosyberyjskie, Morze Czukockie, Morze Beringa, Morze Ochockie i Morze Japońskie są powiązane z Rosją przez Arktykę i Pacyfik. Główne wyspy i archipelagi Rosji to Nowa Ziemia, Ziemia Franciszka Józefa, Ziemia Północna, Wyspy Nowosyberyjskie, Wyspa Wrangla, Wyspy Kurylskie i Sachalin. Rosja ma tysiące rzek i śródlądowych zbiorników wodnych. Jego jeziora zawierają około jedną czwartą słodkiej wody na świecie. Z największych i najbardziej znanych źródeł świeżej wody jest jezioro Bajkał. To najgłębsze, najczystsze, najstarsze i najbardziej pojemne jezioro na świecie. Inne główne jeziora to Ładoga i Onega, będące dwoma największymi jeziorami w Europie. Przez Rosję przepływa 100000 rzek, z których najbardziej znaną jest Wołga. Jest to najdłuższa rzeka w Europie. Syberyjskie rzeki Ob, Yenisey, Lena i Amur są jednymi z najdłuższych rzek w Rosji – mapa sieci kolejowejMapa Rosji najważniejsze połączenia kolejoweTransport kolejowy w Rosji jest w większości pod kontrolą państwowych Kolei Rosyjskich, które są jednym z największych na świecie firm transportowych, korzystających z monopolu na transport kolejowy w Rosji. Obsługują 39 % całkowitego ruchu towarowego (w tym rurociągów ) i ponad 42% ruchu pasażerskiego. Całkowita długość wspólnie używanych torów kolejowych przekracza km, co sprawia, że Rosja jest drugim po Stanach Zjednoczonych państwem posiadającym największą sieć kolejową. Ponad 44000 km torów jest zelektryfikowane. Koleje w Rosji , w przeciwieństwie do większości krajów świata, korzystają z kolei szerokotorowych mm, zaś kolej wąskotorowa z 1067 mm, wykorzystana jest tylko na 957 – km na odcinku kolei na Sachalinie. Rosyjskie koleje przewożą towary oraz pasażerów przez bardzo duże odległości, często przez rozległe, niemal puste przestrzenie. Koleje w Rosji są podzielone na siedemnaście kolei regionalnych, które są ściśle koordynowane przez organ centralny – Ministerstwo transybersyjska w RosjiMapa przebiegu kolei transsyberyjskiejKolej transsyberyjską stanowi sieć linii kolejowych. W większości obejmuje azjatycką Rosję. Jest to najdłuższa linia kolejowa na świecie i najbardziej renomowana kolej w Rosji, obejmująca 7 stref czasowych i obsługująca najdłuższe pojedyncze ciągłe usługi na świecie, Moskwa – Władywostok ( 9259 km), Moskwa – Phenian ( 10267 km) i Kijów – Władywostok ( km ). Najważniejsza jest linia transsyberyjska, zaznaczona na powyższej mapie kolorem czerwonym. Poprowadzona jest od Moskwy do Władywostoku, przez takie miasta jak: Niżny Nowogród, Omsk, Krasnojarsk i Irkuck. Linia ma długość 9288,8 km. Linia transmandżurska, do Tatarskaja pokrywa się z linią transsyberyjską, a od tej miejscowości prowadzi na południowy wschód do Pekinu. Linia transmongolska do Ułan Ude poprowadzona jest tak jak linia transsyberyjska, później natomiast skierowana jest do Ułan Bator. Stacja końcowa znajduje się w Pekinie. Linia zielona na mapie to Kolej Bajkalsko-Amurska. Całkowita długość torów wynosi 4234 km i ciągnie się równolegle do linii transsyberyjskiej, około 680-840 km na Narodowe RosjiMapa Rosji – Parki Narodowych w RosjiIstnieje obecnie czterdzieści jeden parków narodowych w Rosji. Wspólnie obejmują one około kilometrów kwadratowych. Najstarszymi parkami w Rosji są Park Narodowy Sochi oraz Park Narodowy Losiny Ostrov. Oba zostały utworzone w 1983 roku. Rok później powstał Park Narodowy Samarskaya Luka. W 1985 roku Park Narodowy Marij Czodra a 1986 roku utworzono Park Narodowy Bashkiriya, Park Narodowy Prielbrusye, Park Narodowy Pribaykalsky oraz Park Narodowy Zabaykalsky. Na terytorium Rosji, największym parkiem jest powstały w 1994 roku Park Narodowy Yugyd Va o powierzchni 1,891,701 pod względem powierzchni jest najmłodszy z parków i dość niedawno utworzony, bo w 2009 roku Park Narodowy Russkaya Arktika, zajmujący 1,426,000 ha. Trzecim parkiem, którego powierzchnia przekracza 1 000 000 ha jest Park Narodowy Tunkinsky, powstały w 1991 roku. Najmniejszy pod względem powierzchni jest Park Narodowy Kurshskaya Kosa z 6,621 parki narodowe zlokalizowane na terytorium Rosji to: PN Pleshcheyevo Ozero (1988), PN Shorsky (1989), PN Valdaysky (1990), PN Nizhnyaya Kama (1991), PN Taganay (1991), PN Kenozersky (1991), PN Vodlozersky (1991), PN Meshchyorsky (1992), PN Paanajärvi (1992), PN Meshchyora (1992), PN Smolenskoye Poozerye (1992), PN Russky Sever (1992), PN Chavash Varmane Bor (1993), PN Pripyshminskiye Bory (1993), PN Zyuratkul (1993), PN Khvalynsky (1994), PN Orlovskoye Polesye (1994), PN Smolny (1995), PN Shushensky Bor (1995), PN Sebezhsky (1996), PN Nechkinsky (1997), PN Ugra (1997), PN Alaniya (1998), PN Alkhanay (1999), PN Kalevalsky Bor (2006), PN Zov Tigra (2007), PN Udegeyskaya Legenda (2007), PN Buzuluksky Bor (2007) oraz PN Anuysky (2008).Strefy czasowe w RosjiMapa stref czasowych w RosjiMapa Rosji rozciągnięta jest na 9 stref czasowych. Zielonym kolorem zaznaczony jest czas Kaliningradu (UTC+3), na czerwono czas moskiewski (UTC+4), na żółto czas Jekaterynburga (UTC+6), na turkusowo czas Omska (UTC+7), na kolor khaki czas Krasnojarska (UTC+8), na fioletowo czas Irkucka (UTC+9), na granatowo czas Jakucka (UTC+10), na seledynowo czas Władywostoku (UTC+11) a na kolor pomarańczowy czas Magadanu (UTC+12). Obwód Sahaliński oraz Jakucja jako jedyne regiony w Rosji podzielone są przez strefy czasowe. W obwodzie sahalińskim jego zachodnia część objęta jest czasem Władywostoku, zaś czas Magadanu jest w jego wschodniej części. Z kolei Jakuck ma aż trzy strefy czasowe: czas Jakucka, czas Władywostoku oraz czas Magadanu.

Czwartek, 27 stycznia (08:26) Resort obrony narodowej Ukrainy poinformował o zmobilizowaniu w pobliżu granicy ponad 127 tys. żołnierzy rosyjskich wojsk lądowych, powietrznych oraz marynarki wojennej. Na przygranicznych poligonach zgromadzono również zdolne do dosięgnięcia Kijowa pociski balistyczne Iskander, wykorzystywany do działań wywiadowczych sprzęt radiowy i satelitarny, zapasy amunicji, a także przygotowano szpitale polowe. Znajdujące się w pobliżu ukraińskiej granicy jednostki organizacyjne rosyjskiego wojska można podzielić na te, które stacjonują na zachodzie i południu kraju regularnie oraz te, które zostały ściągnięte z innych regionów - jak Daleki Wschód czy Syberia - i rozlokowane w zasięgu do 300 km od wschodniej granicy Ukrainy. W mieście Woroneż położonym 330 km od Charkowa na zasadzie regularnej w ramach Zachodniego Okręgu Wojskowego stacjonuje 20. Ogólnowojskowa Armia Gwardyjska, w skład której wchodzą dwie dywizje zmechanizowane oraz dwie brygady rakietowe. W położonych 50 km od ukraińskiej granicy Wałujkach znajduje się rosyjska 3. Dywizja zmotoryzowana, w skład której wchodzą pułki strzelców zmotoryzowanych, czołgów oraz artylerii. Na południe od granicy w obwodzie rostowskim i Kraju Krasnodarskim w ramach Południowego Okręgu Wojskowego stacjonują 8. Ogólnowojskowa Armia Gwardyjska, brygada artylerii oraz dywizja strzelców zmotoryzowanych składająca się z dwóch pułków strzelców zmotoryzowanych, dwóch pułków czołgów i pułku artylerii. W ramach stałej obecności na Krymie stacjonuje 810. Brygada piechoty morskiej ulokowana w Sewastopolu oraz 126. Brygada obrony wybrzeża w Perevalne na południu półwyspu, gdzie znajduje się również 8. Pułk artylerii. W Teodozji, na wybrzeżu Morza Czarnego, stacjonuje z kolei 56. Pułk lotnictwa szturmowego. Podstawową jednostką organizacyjną ściągniętych w okolice ukraińskiej granicy wojsk rosyjskich są batalionowe grupy taktyczne (BTG) - grupy bojowe liczące około 800 zgranych na poligonach żołnierzy piechoty wspieranych przez artylerię, których przeznaczeniem są zadania ofensywne. Według danych zebranych przez zajmującą się tzw. białym wywiadem grupę Rochan Consulting na oddalonym o 200 km od Ukrainy poligonie Pogonowo zgromadzono dodatkowe jednostki czołgów oraz strzelców zmotoryzowanych. Do położonej 300 km na północ od Ukrainy Jelni wysłano dodatkowych sześć BTG strzelców zmotoryzowanych, grupę bojową czołgów oraz po jednym batalionie Iskanderów oraz artylerii. W znajdujących się w odległości mniejszej niż 100 km od granicy miejscowościach Rożniatów czy Klimowo umieszczono dodatkowe jednostki piechoty zmotoryzowanej oraz czołgów. Jednostki wspomagające wysłano również na Krym oraz do Kraju Krasnodarskiego. Poza pozwalającymi na szybką koncentrację siły na wybranym fragmencie frontu BTG, nad granicę Ukrainy ściągnięto dysponujące zasięgiem od 500 do 700 km Iskandery, systemy artylerii rakietowej BM-27 i BM-31 oraz haubice dalekosiężne. Razem ze stacjonującym w bazach na zasadzie regularnej obecnie w pobliżu ukraińskiej granicy znajduje się 36 wyrzutni. Według danych ukraińskiego ministerstwa obrony w pobliżu granicy rozmieszczono ponad 127 tys. żołnierzy, z których 21 tys. stanowią żołnierzy sił powietrznych i marynarki wojennej. Dodatkowe jednostki sprowadzono z należącego do Rosji północnego Kaukazu, koszar położonych w pobliżu Moskwy i Sankt Petersburga, Syberii oraz Rosyjskiego Dalekiego Wschodu - pisze dziennik "Wall Street Journal". Zdaniem ukraińskiej armii zgromadzony przez Rosję sprzęt wojskowy pozwoliłby Kremlowi na zniszczenie "kluczowych obiektów strategicznych" państwa, a umieszczone w pobliżu ukraińskiej granicy Iskandery mogłyby dosięgnąć nawet Kijowa. Zdaniem ekspertów zajmującego się kwestiami bezpieczeństwa brytyjskiego think tanku Royal United Services Institute (RUSI) zmobilizowane na rosyjsko-ukraińskiej granicy oddziały dzięki rozprzestrzenieniu siły ognia umożliwiają Rosji prowadzenie masowego ostrzału, który pozwoliłby armii dyktować warunki potencjalnego konfliktu. Według wspólnego śledztwa rosyjskiego Radia Wolna Europa oraz śledzącej ruchy rosyjskich sił zbrojnych organizacji Conflict Intelligence Team (CIT) od pierwszych tygodni stycznia Rosja zaczęła przerzucać jednostki Wschodniego Okręgu Wojskowego na zachód kraju. Analiza badających sprawę dziennikarzy i ekspertów wskazuje na transfer nawet do połowy potencjału bojowego położonego na dalekim wschodzie Rosji okręgu. Część z przemieszczanych BTG trafiła na Białoruś, lokalizacja pozostałych nie została ujawniona. Z przeprowadzonych przez śledczych rozmów i analizy umieszczanych w mediach społecznościowych postów, zdjęć oraz nagrań wynika, że żołnierze zostali skierowani w rejony graniczące z Ukrainą. "Terytorium Białorusi musi być brane pod uwagę jako potencjalne miejsce, z którego Rosja może rozpocząć agresję na Ukrainę" - napisano w oświadczeniu ukraińskiej armii. Z oceną zgodził się Waszyngton, który uznał, że Kreml "użył pretekstu wspólnych manewrów wojskowych (Zapad 2021 - przyp. red.) do pozostawienia na Białorusi swoich oddziałów i zwiększenia potencjału zagrażającej Ukrainie armii".

mxk ·Powtórzę jeszcze raz Joined Mar 28, 2010 ·450 Posts Discussion Starter · #1 · Nov 9, 2012 (Edited) W sierpniu udało mi się pojechać do Rosji i, jak nazwa wątku wskazuje, spędzić tam trzy tygodnie. Trasa wyglądała mniej więcej tak: Warszawa - Moskwa - Irkuck - Listwianka (Bajkał) - Krasnojarsk - Moskwa - Warszawa. Wyjazd nie był zorganizowany przez biuro podróży, prawie wszystko organizowaliśmy sami (pojechały dwie osoby). Wyszło łącznie około 14 tysięcy kilometrów (no, jakby pominąć samolot Warszawa - Moskwa, to drogą lądową przemierzyliśmy ca. 11 tys. km). Do Rosji pojechałem w czysto turystycznym celu (choć turystyka ta raczej była organizowana na sposób studencki niż "all inclusive" ), gdyż jest to kierunek nie aż tak popularny jak zachodnia Europa czy nawet Stany Zjednoczone, więc można zobaczyć rzeczywiście coś mało znanego. Przy okazji można było skonfrontować z rzeczywistością wiele stereotypów o Rosji Jako, że ten wątek jest w podforum "Fotografia", to uprzedzam - zdjęcia nie zawsze będą jakościowo powalające - z własnej głupoty (myślałem, że w Rosji jest o wiele większa przestępczość niż u nas) zabrałem jedynie wiekowy kompakt, który już wiele widział i raczej nowoczesnością nie błyszczy, ale myślę, że tragedii też nie będzie. Poza tym podczas wyjazdu na pierwszym miejscu było poznawanie Rosji i jej kultury, stąd naturalnie mniejszą uwagę poświęciłem zdjęciom. Dlatego wątek będzie "pisano - zdjęciowy" Wszelkie komentarze, wnioski, uwagi, itp. - mile widziane! Zapraszam do oglądania! Długo obiecywana mapa: mxk ·Powtórzę jeszcze raz Joined Mar 28, 2010 ·450 Posts Discussion Starter · #2 · Nov 9, 2012 (Edited) Nie przedłużając, pierwsza seria zdjęć: 1. Jakoś trzeba ominąć imperium Łukaszenki i jego wizy, dlatego wybraliśmy samolot (ogólnie wyszedł taniej niż pociąg Warszawa - Moskwa z wizami tranzytowymi na Białoruś, o czasie podróży nie wspomnę). 2. Informacja pasażerska na przystanku autobusowym przed terminalem "F" na lotnisku Szeremietiewo, gdzie przylatują samoloty z Polski. Sam terminal nowoczesnością nie grzeszy. Cóż, krótki lot, to niski standard Do centrum można dostać się szybkim pociągiem "Aeroekspress", ale bilet na niego kosztuje w przeliczeniu 32 zł, dlatego decyzja o wybraniu autobusu (2,8 zł) była w miarę oczywista. 3. Biblioteka imienia Lenina. Tzn. teraz już nie Lenina, dlatego zmieniła się postać na cokole (choć napis na fasadzie pozostał). Teraz zasiada tam Dostojewski Przy okazji Orange uznał, że Rosji roaming nie dotyczy, więc musieliśmy zaopatrzyć się w karty ichniejszego operatora. 4. 5. Pomnik Gogola przy bulwarze także jego imienia. Trochę przegapiliśmy okazję, bo gdybyśmy przyjechali przynajmniej dzień wcześniej, to moglibyśmy wziąć udział w obchodach 100-lecia rosyjskich sił powietrznych, a tak musieliśmy zadowolić się popularnym miejscem spotkań mieszkańców Moskwy. 6. 7. W tle widać jakąś ekipę filmową/telewizyjną, która okupowała bulwar skutecznie przeszkadzając przypadkowym przechodniom. Filmowali lustrzanką Canona, w końcu operator upuścił na bruk "eLkę" Canona, czym zasłużył sobie na wiązankę epitetów od reżysera 8. Arbat. Wieś tańczy, wieś śpiewa. 9."Siostry Stalina" (niczym PKiN w Warszawie) są punktami orientacyjnymi - zawsze jakąś się dojrzy: 10. Renowacja roku? cdn. Joined Nov 8, 2012 ·1 Posts Przejezdzałem przez Białoruś również do Moskwy w tym roku i samo załatwienie wizy to nie jest wielki koszt i problem a i sama podróż wcale nie była uciążliwa Joined May 3, 2011 ·669 Posts Szykuje się ciekawy wątek jak widać, z niecierpliwością czekam na kolejną wrzutkę. Liczę na dużą ilość zdjęć z motywami kolejowymi. Joined Oct 24, 2008 ·3,165 Posts Wątek, który będę śledzić na milion procent! Zrobiłeś dokładnie taką trasę jaką chciałbym zrealizować przy swojej, mam nadzieję, najbliższej podróży do Rosji Gdzie kupowałeś bilety na transsib i ile Ciebie to kosztowało? mxk ·Powtórzę jeszcze raz Joined Mar 28, 2010 ·450 Posts Discussion Starter · #6 · Nov 9, 2012 Przejezdzałem przez Białoruś również do Moskwy w tym roku i samo załatwienie wizy to nie jest wielki koszt i problem a i sama podróż wcale nie była uciążliwa Ale sumując koszty wyszłoby (pociąg + wiza tranzytowa) identycznie jak samolot, a parę papierków i trochę zachodu się zaoszczędziło. Uciążliwej podróży się nie baliśmy, w końcu później jechaliśmy 4 dni do Irkucka Gdzie kupowałeś bilety na transsib i ile Ciebie to kosztowało? U pośrednika, ale to tylko dlatego, że nie wyrobiliśmy się z założeniem konta w BZ WBK - ten bank wydaje kartę płatniczą z zabezpieczeniami (3D Secure), które akceptuje strona z rezerwacjami RŻD. Tak więc musieliśmy się pogodzić z nieznacznie większymi kosztami (braliśmy rezerwacje internetowe, które wymieniliśmy na bilety na dworcu Jarosławskim). I wyszło tak (bez prowizji): - Moskwa - Irkuck - 2 klasa - ok. 1100 zł/osoba - Irkuck - Krasnojarsk - 3. klasa - ok. 150 zł/osoba - Krasnojarsk - Moskwa - 3. klasa - ok. 600 zł/osoba Ceny niezłe, jak na odległości i na szczyt sezonu - kupowaliśmy w okresie "0", jak dokonuje się rezerwacji odpowiednio wcześniej, to są zniżki, w okresie "last minute" cena rośnie o bodajże 10%. Naprawdę warto dokonywać rezerwacji przez stronę RŻD (jedynie ta karta...), obowiązują na niej zniżki 10-20% (jak dobrze pamiętam, to na drugą klasę są wyższe) za to, że kupuje się przez Internet. mxk ·Powtórzę jeszcze raz Joined Mar 28, 2010 ·450 Posts Discussion Starter · #7 · Nov 10, 2012 (Edited) 11. Pierwsza ulica w prawo to Arbat, a w dole jedna z wielu moskiewskich miejskich autostrad 12. Budynek stacji Arbatskaja. Co ciekawe, został zbudowany na planie gwiazdy pięcioramiennej, symbolu ZSRR. 13. Już w pociągu - poranek, 375 kilometr Transsybira, stacja Kostroma, a my mamy już 2 godziny opóźnienia (wypadek pod Moskwą). Szybko jednak je nadrobiliśmy (w Polsce pewnie byłoby to niemożliwe ). 14. 15. Co to za Rosja, jak lokomotywa czeska :nuts: 16. Przez większość trasy byliśmy ostatnim wagonem w składzie. Po zmianie lokomotywy w Kostromie ruszyliśmy na klimatyczny, niezelektryfikowany odcinek, który jest "alternatywą" w tym regionie dla zasadniczej nitki Transsybira. 17. Wnętrze wagonu drugiej klasy. Nasz wagon był chyba najstarszy w składzie (oczywiście spośród wagonów pasażerskich), pamiętał jeszcze bardzo dobrze ZSRR, ale był wygodny i czysty (zasługa "prowadnic"). Okno po lewej nie działało, dodatkowo na początku podróży nie mieliśmy oświetlenia, a drzwi do kibelka się nie domykały, ale przyszedł "mechanik" (jedyne narzędzie - pięciokilowy młotek) i ponaprawiał wszystko (za wyjątkiem okna ). Większość osób w wagonie jechała do Irkucka (choć sam pociąg był relacji Moskwa - Chabarowsk), była też spora (ok. 9 osób) wycieczka Amerykanów w wieku 40-50 lat, która była mocno "nieogarnięta". Wszystkich rozbawili, jak już na początku podróży panicznie szukali sprawnego gniazdka, by podłączyć rozładowującego się laptopa 18. Na zakręcie jeden z wielu przystanków osobowych, które często są ulokowane pośrodku niczego i od czasu do czasu są oznaczone kilometrem linii. 19. Panowie u dołu zdjęcia to pracownicy torowi. O ile tutaj nie są oni niczym nadzwyczajnym, to potem, w środku głuszy, człowiek zastanawia się skąd się oni biorą. 20. Joined Dec 17, 2006 ·4,103 Posts Bardzo ciekawie się zapowiadaPowiedz co jest w tej cenie biletu którą podałeś? Oczywiscie poza samym wyżywienie? Rozumiem ze w przedziałach są kuszetki,a ile na przedział?Czy jest jakis dodatkowy wagon typu "WARS"? mxk ·Powtórzę jeszcze raz Joined Mar 28, 2010 ·450 Posts Discussion Starter · #9 · Nov 10, 2012 Powiedz co jest w tej cenie biletu którą podałeś? Oczywiscie poza samym wyżywienie? Przejazd w sierpniu :troll: Ceny na RŻD są uzależnione od miesiąca. Np. teraz "z dnia na dzień" (czyli w najdroższej opcji czasowej jeżeli chodzi o rezerwację) bilet na pociąg którym jechaliśmy w relacji Moskwa - Irkuck kosztuje ok. 850 zł. Tak więc różnice są spore. W cenie masz także pościel (pełen komplet, wszystko czyste i sterylnie zapakowane), a także bezpłatny i nieograniczony dostęp do samowaru z wrzątkiem + darmowe szklanki na herbatę lub cokolwiek innego (dlatego królują produkty z proszku). Dodatkowo w pociągu jest handel obnośny, no i na stacjach na peronie można nabyć od handlarzy różne produkty, jak jest dłuższy postój, to można również iść "na miasto" do sklepu. Wyżywienie w cenie biletu jest tylko w "topowych" pociągach firmowych, np. w pociągu 001/002 Rosja, ale czy warto dopłacać? Moim zdaniem nie - bierzesz furę kisieli/zalewajek/herbaty i żyjesz jak król Rozumiem ze w przedziałach są kuszetki,a ile na przedział? Wagon drugiej klasy - 9 przedziałów po 4 osoby. Nie nazwałbym tego kuszetką - tapicerka skajowa (o wiele większy komfort niż pekapowska "tapicerka"), dodatkowo dostajesz pełną pościel (materac, prześcieradło, kołdrę, poduszkę poszwy), więc masz normalne łózko Wagon trzeciej klasy - 9 boksów po 6 osób (nie ma przedziałów). Wagony są nowe, bo "plackartą" jeździ najwięcej osób, stąd standardem jest klimatyzacja i ogólna "nowość". Siedziska również skajowe, zamiast kołdry dostajesz koc. Obawiałem się komfortu w tej klasie (szczególnie na liczącej 4 tysiące km trasie Krasnojarsk - Moskwa), ale były to nieuzasadnione obawy - naprawdę nie ma nic do zarzucenia (nasze kuszetki mogą się schować). Doradzam tylko podróżować plackartą co najmniej we dwójkę - nie chodzi o kradzieże (również w 3 klasie są dwie "prowadnice", które nie wpuszczają nikogo nieuprawnionego), tylko o towarzystwo (im dłużej ludzie jadą, to coraz mniej im chce się "integrować") i możliwość lepszego wykorzystania przestrzeni - pod dolną leżanką, zarówno w 2, jak i w 3 klasie, jest bardzo duża skrzynia na bagaż, która jest wygodniejsza niż wysoko umieszczone półki, dlatego najszybciej schodzą miejsca na dole. Czy jest jakis dodatkowy wagon typu "WARS"? Jest "gastronom" (wagon restauracyjny), można także w wagonie u "prowadnicy" kupić podstawowe produkty, dodatkowo często chodzi pracownica z koszykiem i oferuje gorące "pirożki" przyrządzone w pociągu (świetna sprawa, polecam), przekąski, piwo (w Rosji piwa się nie pije). Wódka, dostępna tylko w "gastronomie", jest potwornie droga jak na Rosję, dlatego wszyscy piją ukradkiem (oczywiście tylko Amerykanie dali się nakryć, że urządzają kontrabandę ). Joined Dec 29, 2006 ·13,650 Posts Yeeyeyeye, wreszcie Syberia na SSC! Muszę jeszcze pomęczyć kolegę, który był w tym roku na Wschodniej Syberii i na Bajkalsko-Amurskiej Magistrali. 3. Biblioteka imienia Lenina. Tzn. teraz już nie Lenina, dlatego zmieniła się postać na cokole (choć napis na fasadzie pozostał). Teraz zasiada tam Dostojewski Przy okazji Orange uznał, że Rosji roaming nie dotyczy, więc musieliśmy zaopatrzyć się w karty ichniejszego operatora. Czytam właśnie świetną książkę SF i akcja właśnie przeniosła się z moskiewskiego metra do gmachu Wielkiej Biblioteki, która ocalała po nuklearnej zagładzie świata. Naprawdę polecam: Obawiałem się komfortu w tej klasie (szczególnie na liczącej 4 tysiące km trasie Krasnojarsk - Moskwa), ale były to nieuzasadnione obawy - naprawdę nie ma nic do zarzucenia (nasze kuszetki mogą się schować). Doradzam tylko podróżować plackartą co najmniej we dwójkę - nie chodzi o kradzieże (również w 3 klasie są dwie "prowadnice", które nie wpuszczają nikogo nieuprawnionego), tylko o towarzystwo (im dłużej ludzie jadą, to coraz mniej im chce się "integrować") To ciekawe, bo ja zauważyłem dokładnie odwrotną sytuację, im dłużej się jedzie tym większa integracja, a w 2007 w ostatnią noc po 105 h jazdy w plackarcie do Czity wręcz nie mogliśmy się wyrwać z objęć podróżujących Rosjan Dla mnie osobiście zamykane przedziały to nic przyjemnego, placki to jest integracja, a do tego dużo tańsza! Joined Sep 13, 2011 ·117 Posts Tak nawiasem mówiąc, Metro 2033 jest ge-nial-ne! Również polecam I żałuję, ze gdy czytałem książkę nie sprawdzałem na necie jak wyglądają naprawdę dane miejsca. Biblioteka robi wrażenie! :cheers: Joined Dec 29, 2006 ·13,650 Posts Ja mam to szczęście że widziałem na żywo większość stacji które są w książce. Pozostaję w nadziei że kiedyś powstanie o tym film! Joined Jul 22, 2005 ·2,984 Posts Metro 2033 naprawdę jest świetne. Po przeczytaniu kupiłem grę, naprawdę dobrze oddaje klimat książki, jest jej wierna. I właśnie doszedłem do biblioteki, jest dokładnie tak jak na zdjęciu . mxk ·Powtórzę jeszcze raz Joined Mar 28, 2010 ·450 Posts Discussion Starter · #14 · Nov 13, 2012 To ciekawe, bo ja zauważyłem dokładnie odwrotną sytuację, im dłużej się jedzie tym większa integracja, a w 2007 w ostatnią noc po 105 h jazdy w plackarcie do Czity wręcz nie mogliśmy się wyrwać z objęć podróżujących Rosjan Dla mnie osobiście zamykane przedziały to nic przyjemnego, placki to jest integracja, a do tego dużo tańsza! To znaczy - polecam płackartę, ale nigdy nie wiadomo na kogo się trafi - raz jechaliśmy z otwartymi i nastawionymi na rozmowę i integrację Rosjanami, raz z mongolskimi handlarzami i ich tobołami (hmmm... nie byli zbyt otwarci ), raz z rosyjską "nową młodzieżą", która zajmuje się tylko i wyłącznie swoimi komórkami i tabletami Akurat w kupe mieliśmy farta, bo był to ostatni wagon, większość osób jechała do Irkucka, przez co integracja szła w najlepsze (dodatkowo drzwi do przedziałów po domknięciu się zatrzaskiwały, stąd były na ogół otwarte), a w samym przedziale jechał z nami do Irkucka Jewgenii, fantastyczny człowiek (zawodowo - muzyk bodajże filharmonii w Irkucku), który był istną kopalnią wiedzy o tym kraju Tak więc to jest loteria, na kogo się trafi Następne zdjęcia popołudniu/wieczorem. mxk ·Powtórzę jeszcze raz Joined Mar 28, 2010 ·450 Posts Discussion Starter · #15 · Nov 13, 2012 (Edited) 21. Stacja Galicz (ok. 18 tys. mieszkańców) - wymieniamy lokomotywę, gdyż dalej będziemy jechali "pod drutem". Ten składak jedzie podpiąć się pod pociąg osobowy (złożony z dwóch wagonów). Ekonomia tam się nie liczy 22. 23. 24. Centrum gastronomiczne wagonu 25. Katering 26. Budynek stacyjny. Niedawno musieli go wyremontować. 27. Budynek obsługujący wagony pocztowe i bagażowe. W tym kraju kolej to podstawa transportu. 28. Pociąg techniczny 29. Jeżeli wierzyć Wikipedii, to ten napis pochodzi z 2003 r. 30. Widok z okna pociągu na Galicz. Widać przy okazji stertę drewna - generalnie środek Rosji to jeden wielki tartak. Joined Feb 9, 2009 ·2,122 Posts mxk ·Powtórzę jeszcze raz Joined Mar 28, 2010 ·450 Posts Discussion Starter · #17 · Nov 14, 2012 (Edited) 31. 32. 33. 34. 35. 36. Genialny pomysł, bat na rosyjskich kierowców 37. 38. 39. 40. Manturowo (ok. 18 tys. mieszkańców). Joined Jun 12, 2009 ·20,062 Posts Lenin wiecznie żywy! ^To się ci Amerykanie? :nuts: mxk ·Powtórzę jeszcze raz Joined Mar 28, 2010 ·450 Posts Discussion Starter · #19 · Nov 16, 2012 Lenin wiecznie żywy! W tamtych stronach on jest żywy po wsze czasy. Place, pomniki, ulice, skwery, parki. Jeszcze się Tobie znudzi po następnych zdjęciach ^To się ci Amerykanie? :nuts: Jep, Jankesi na fotkach 22 i 23 mxk ·Powtórzę jeszcze raz Joined Mar 28, 2010 ·450 Posts Discussion Starter · #20 · Nov 16, 2012 (Edited) 41. Wódz rewolucji z bliska. 42. Szaria (ok. 36 tys. mieszkańców). 43. Jedna z wielu rosyjskich stacyjek - peron ma długość jednego wagonu, do pozostałych trzeba wchodzić z tłucznia. 44. 45. Centrum wsi rosyjskiej - sklep spożywczy (ten nosi zaszczytny numer 2) oraz skrzynka na listy. 46. W małych miejscowościach cała rodzina przychodzi pożegnać osobę udającą się w podróż pociągiem. 47. Szabalino. 48. Dworzec w Szabalinie. 49. Transport jak za dawnych lat 50. Zaczynałem Leninem, to Leninem skończę

Być może niektórych zaskoczy fakt, że na Syberii nie zawsze jest zimno. Choć większa część roku przynosi srogie mrozy, okres letni potrafi być bardzo ciepły, a czasami nawet upalny. Jeśli więc planujesz podróż na Syberię, a nie chcesz zabierać ze sobą ciężkich zimowych ubrań, warto wyruszyć między majem a wrześniem. Nasza podróż miała miejsce na przełomie lipca i sierpnia. Nad Bajkał dojechaliśmy pociągiem z Moskwy. Poza tym głównie poruszaliśmy się autostopem. W Rosji działa on znakomicie – sporą część trasy pokonaliśmy w cztery osoby. Pociągiem na Syberię, czyli o kolei transsyberyjskiej Na Syberię zabrała nas kolej transsyberyjska relacji Moskwa – Ułan Ude. Jechaliśmy tzw. „plackartą”, czyli najtańszą klasą. Charakteryzuje się tym, że wagony nie mają przedziałów, tylko tworzą jedną wielką część wspólną. Taki układ świetnie sprzyja obserwacji rdzennych mieszkańców Rosji oraz zawieraniu nowych znajomości. Podróż na Syberię – kolej transsyberyjska, fot. Marta Pracownik W pierwszym momencie czterodniowa podróż pociągiem może się wydawać czymś niesamowicie nudnym. Z drugiej jednak strony – hej, to przecież Rosja. Tu się w pociągu przecież bezczynnie nie siedzi, tylko robi wiele innych rzeczy! Na przykład… …gra w karty z nowymi rosyjskimi znajomymi. Przy okazji można nieźle podszkolić swoje zdolności językowe. Podróż na Syberię – w pociągu, fot. Marta Pracownik Czas upływa nam również na ciekawych polsko-rosyjskich dyskusjach, wspólnych degustacjach przyniesionych do pociągu smakołyków, a nawet na wspólnym gitarowym graniu. Co może okazać się ciekawostką, nasi rosyjscy rówieśnicy z niechęcią podchodzili do picia alkoholu podczas podróży. Czy było to spowodowane strachem przed konsekwencjami spożywania alkoholu w pociągu, czy zwykłą, szczerą do niego niechęcią – trudno określić. W każdym razie, stereotyp rosyjskiego zamiłowania do napojów procentowych nie znalazł w tym przypadku potwierdzenia. Największa głowa Lenina i buriaccy mnisi Położone na wschód od Bajkału Ułan Ude jest stolicą Buriacji. W mieście tym znajduje się największy pomnik głowy Lenina na świecie. Jest to również rejon, w którym podobno szczególnie mocno zakorzeniony jest szamanizm. Ułan Ude – największa na świecie głowa Lenina, fot. Marta Pracownik Okolice Ułan Ude to również rosyjskie centrum buddyzmu. 23 kilometry od miasta znajduje się klasztor buddyjski Dacan Iwołgiński. Można tam łatwo dojechać marszrutką z centrum miasta. Świątynia usytuowana jest w pięknych okolicznościach natury. Buriacja – Dacan Iwołgiński, fot. Marta Pracownik „Błękitne oko Syberii” Jezioro Bajkał to najgłębsze i najstarsze jezioro świata. Rozciąga się na długość prawie 640 km (dla porównania, Polska w wymiarze północ-południe ma 650 km). Tym, co jako pierwsze rzuca się w oczy przy spotkaniu z Bajkałem, jest jego krystaliczna czystość. Jej stałe utrzymanie jest możliwe dzięki wyjątkowym właściwościom bajkalskiej wody oraz żyjącemu w niej endemicznemu gatunkowi skorupiaka o nazwie episzura. Jezioro Bajkał, fot. Marta Pracownik Kolejną rzeczą, którą możemy zaobserwować po pierwszym kontakcie z jeziorem, jest jego niska temperatura. Na otwartych wodach, nawet w upalne letnie dni, waha się ona w okolicach 8 stopni Celsjusza. Radzę więc zapomnieć o przyjemnym „taplaniu się” w wodzie. Zanurzenie się w Bajkale może stanowić spore wyzwanie. Na Bajkał warto poświęcić nieco więcej czasu. My spędziliśmy tam tylko jeden wieczór i czuliśmy spory niedosyt. Arszan, czyli witamy Sajany Będąc w okolicach Bajkału warto odwiedzić pobliski rejon górski. Arszan to niewielka miejscowość położona w Sajanach. Jest „bazą wypadową” na jeden z sajańskich szczytów – Piku Lubwi, W okolicy znajduje się również dwanaście wodospadów. Na jeden z nich prowadzi nas urokliwy szlak. Nie jest zbyt wymagający ani długi, ale zachwyca swoim pięknem. Niesamowitych wrażeń dodają porozwieszane na drzewach i drewnianych słupkach chadaki, czyli szamańskie szarfy życzeń. Sajany – wodospad w Arszan, fot. Marta Pracownik Widok wodospadu robi wrażenie. Można go obejrzeć z daleka w całej okazałości lub podejść bliżej i poczuć spływające na twarz kropelki wody. Miejsce jest tak piękne, że trudno będzie się Ci z nim rozstać! Irkuck – miasto kontrastów Irkuck to największe w okolicach Bajkału miasto. Tak jak chyba w przypadku większości postsowieckich miejscowości, trudno go określić mianem „pięknego”. Z pewnością jednak pasują do niego słowa „ciekawy” i „intrygujący”. Odznacza się bowiem starą, drewnianą zabudową, którą możemy dostrzec prawie na każdej uliczce miasta. Oprócz niej, wokół możemy podziwiać wiele pięknych, zabytkowych kamienic. Jednocześnie jednak co krok spotykamy się z typowym dla miast radzieckich, nieciekawym, „betonowym” budownictwem. Ta mieszanka czyni z Irkucka miejsce niezwykle barwne i na swój sposób klimatyczne. Irkuck – drewniane domy, fot. Marta Pracownik Syberyjskie Skalne Miasto i mały raj nad Jenisejem W okolicach Krasnojarska odwiedzamy rezerwat Stołby. W tym miejscu możemy podziwiać wielkie, skalne ostańce, których wysokość sięga nawet 100 m. Do wyboru mamy kilka ścieżek spacerowych. Osobliwość rezerwatu tworzą przemykające po drogach burunduki, czyli wiewiórki syberyjskie. Gryzonie są na tyle przyzwyczajone do zwiedzających, że można do nich podejść naprawdę blisko. Rezerwat Stołby, fot. Marta Pracownik Tutaj chciałabym podkreślić jedną z niewątpliwych zalet podróżowania z namiotem. Kiedy znajdziesz się w wielkim mieście, takim jak Krasnojarsk i nie bardzo wiesz, w jakim miejscu mógłbyś się rozbić, możesz na przykład wsiąść do pierwszej lepszej podmiejskiej marszrutki i jechać nią tak długo, aż nie zakończy kursu. Tym sposobem znajdziesz się w miejscowości, której nazwy nie znasz, jednak miejscowi wskazują ci drogę do miejsca, które podobno świetnie nadaje się do rozbicia namiotu. Właśnie tak trafiliśmy do Diwnogorska, miasteczka położonego nad Jenisejem. Wskazane przez tubylca miejsce okazało się być małym rajem na Ziemi z widokiem niczym z kadru jednego z filmów Andrieja Zwiagincewa. Diwnogorsk nad Jenisejem, fot. Marta Pracownik Republika Tuwińska Od Krasnojarska do granicy mongolskiej jest niedaleko – jedyne (!) tysiąc kilometrów. W skali rosyjskiej przelicznik odległości nieco się zmienia. Do samej Mongolii nie jedziemy ze względu na brak czasu, jednak odwiedzamy położoną niedaleko niej Republikę Tuwińską. W Tuwie rzeczywiście możemy poczuć mały przedsmak Mongolii – podziwiamy niesamowite stepowe krajobrazy, jurty i azjatycką architekturę. Stepy w Tuwie, fot. Marta Pracownik Odwiedzamy stolicę Tuwy – Kyzył. Czujemy się tu nieco niepewnie. Ludzie sprawiają wrażenie niezbyt przyjaźnie nastawionych. Po raz pierwszy mamy prawdziwy problem ze złapaniem „stopa” – prawie każdy zatrzymany kierowca chce od nas pieniędzy. Kobiety, które pytamy w mieście o drogę, również oczekują zapłaty za swoją „pomoc”. W żadnej zwiedzonej przez nas dotąd części Rosji nie spotkaliśmy się z tego typu zachowaniem. Stolica Republiki Tuwińskiej – Kyzył, fot. Marta Pracownik Już następnego dnia mieszkańcy Tuwy dają nam się poznać z innej strony. Kierowcy, którzy nas zabrali, czyli trzech młodych chłopaków, postanawiają nam pokazać pewne „piękne miejsce”. Zjeżdżamy z głównej drogi i starą ładą przedzieramy się przez malutką, szutrową ścieżkę. Miejsce rzeczywiście robi wrażenie. To właśnie uroki autostopu. Republika Tuwińska – Jenisej, fot. Marta Pracownik Obskoje morie i bania na wodzie Morze Obskie to tak naprawdę potoczna nazwa Zbiornika Nowosybirskiego – wielkiego sztucznego jeziora przy rzece Ob. Można tu łatwo dojechać elektriczką z Nowosybirska. „Morze Obskie”, fot. Marta Pracownik Naszą uwagę przykuwa unosząca się na wodzie drewniana chatka. Zupełnym przypadkiem poznajemy na plaży jej właściciela. Tym sposobem kończymy na łódce, która zabiera nas do pływającej daczy. Oprócz podstawowych pomieszczeń, takich jak sypialnia, kuchnia czy łazienka, w chatce znajduje się bania, czyli rosyjski rodzaj sauny. Po solidnym nagrzaniu ciała można wskoczyć do chłodnej wody jeziora (najwspanialsze uczucie na świecie!). Razem z naszymi rosyjskimi gospodarzami spędzamy wspaniały wieczór. Rosyjska bania, fot. Marta Pracownik Syberia – czy warto? Syberia oczarowała mnie niesamowicie. Oferuje ona chyba wszystko, czego oczekiwać może poszukujący wrażeń podróżnik – cudowna, dzika natura, serdeczni i gościnni ludzie oraz stosunkowo niewysokie ceny. Autostop działa tu doskonale i nie ma żadnych problemów z rozbijaniem się na dziko. Syberia zaskakuje, zachwyca i intryguje. Oszałamia swoim pięknem i różnorodnością. Jeśli chodzi ci po głowie podróż do tej części świata – nie wahaj się ani chwili i ruszaj w drogę! Chcesz przeżyć własną przygodę w Rosji? Zorganizujemy ją za Ciebie!

Syberia to kraina geograficzna, która rozciąga się na powierzchni aż 12,7 mln km². Znajduje się na terenie Rosji, w azjatyckiej części kraju. Ogromna odległość od Polski sprawia, że teren ten jest w naszej świadomości niezwykle egzotyczny i tajemniczy. Poznaj najciekawsze informacje na temat Syberii!Dokładne granice Syberii są trudne do ustalenia. W polskiej nauce przeważa pogląd, że kraina ta rozciąga się od Uralu na zachodzie do działu wodnego Oceanu Spokojnego na wschodzie i od brzegów Oceanu Lodowatego na północy aż do stepów Kazachstanu i północnej części Mongolii i Chin na południu. Syberia stanowi około 70% całej powierzchni Federacji Rosyjskiej! To bardzo istotne, zwłaszcza ze względu na fakt, że ten potężny obszar to ogromne źródło bogactw naturalnych. Rosja posiada największe na świecie złoża gazu ziemnego, a 30% spośród światowych zasobów znajduje się na półwyspie Jamalskim. Rosja posiada także ósme co do wielkości złoża ropy, z czego większość znajduje się na Syberii. Nie ma co ukrywać, że Rosja zawdzięcza znaczną część swojego bogactwa właśnie złożom tego regionu. Syberia została podbita w roku 1581, wówczas z wyprawą wyruszył Jermak Timofiejewicz, w konsekwencji obszar ten został skolonizowany przez Rosjan. Syberia ma dla Polaków duże znaczenie w sferze historycznej i symbolicznej. W czasie wojny i okupacji sowieckiej to tam zsyłano znaczną część naszych rodaków. Do dziś można spotkać tam wiele osób pochodzenia polskiego i odnaleźć namacalne ślady tragicznych losów zesłańców. Syberia: klimat i temperatura Znaczna część Syberii znajduje się w strefie klimatu umiarkowanego chłodnego, na północy panuje klimat subpolarny i polarny, a na południu umiarkowany ciepły. Warto jednak podkreślić, że klimat Syberii jest także wybitnie i skrajnie kontynentalny. Zima na Syberii jest bardzo ostra – w najzimniejszych rejonach temperatura może spaść nawet do -70℃. Lato na Syberii jest znacznie bardziej łaskawe. Średnia temperatura w lipcu na południowym zachodzie to 22℃, a na krańcach północnych słupki rtęci wahają się od 2 do 5℃. Rzeka na Syberii Syberia (Rosja) posiada niezwykle gęstą sieć rzeczną, większość spośród nich należy do zlewiska Oceanu Arktycznego. Największe systemy rzeczne to Ob z Irtyszem, Jenisej, Lena i jezioro Bajkał. Rosja: ludność, życie na Syberii Ogromne odległości sprawiają, że obszar Syberii jest słabo zaludniony. Współcześnie na Syberii mieszka około 31 milionów ludzi, a dominującą część stanowią Rosjanie. Według różnych szacunków tubylcy stanowią zaledwie od 5 do 6% całej populacji. Większość ludzi mieszka w dużych miastach, które stanowią centra przemysłu wydobywczego oraz ciężkiego. Nierzadko miasta te mają ponad 1 milion mieszkańców. Jako przykład można przywołać, chociażby Czelabiński (1 milion mieszkańców) i Jekaterynburg (1,4 miliona mieszkańców). Największe miasta tego obszaru położone są przy trasie kolei transsyberyjskiej. Rdzenni mieszkańcy mieszkają głównie na rozległych terenach tajgi i tundry. Większość spośród tych narodów skutecznie opiera się rusyfikacji i po dziś dzień pieczołowicie pielęgnuje swój język oraz kulturę. Trasa Kolei Transsyberyjskiej Kolej Transsyberyjska to sieć linii kolejowych, która biegnie przede wszystkim przez azjatycką część Rosji. Została wybudowana w latach 1891–1916. Główny szlak kolei wiedzie z Moskwy do Władywostoku, a prowadzi przez Niżny Nowogród, Perm, Jekaterynburg, Omsk, Nowosybirsk, Krasnojarsk, Irkuck, Ułan Ude oraz Czytę. Kolej transsyberyjska jest najdłuższą linią kolejową świata, łączna długość torów wynosi 9288,8 km i przekracza aż 8 stref czasowych! Syberia: krajobrazy Syberia posiada także zróżnicowane ukształtowanie terenu, a co za tym idzie – różnorodne krajobrazy. Możemy tam znaleźć zarówno bagienne obszary nizinne, jak i wyżyny, a także urozmaicające krajobraz pasma górskie. Na Syberii znajduje się najbardziej zwarty kompleks leśny na Ziemi, a równocześnie na północnych obszarach nie ma prawie żadnych lasów. Przede wszystkim jednak możemy tam znaleźć potężne tereny, które nie zostały przez człowieka. Te dzikie krajobrazy fascynują podróżników z całego świata. Syberia: ciekawostki Na Syberii znajduje się najgłębsze jezioro świata – Jezioro bagien syberyjskich jest największy na całej północnej rasa psa husky pochodzi właśnie z Syberii odnaleziono pozostałości miejsc, w których mieszkali nasi przodkowie z gatunku homo erectus. Mieszkańcy Syberii nierzadko odznaczają się wyjątkowo dobrym zdrowiem, które zawdzięczają przede wszystkim konieczności przystosowania się do trudnych warunków naturalnych. Żaden europejski czy amerykański samochód nie jest w stanie znieść syberyjskich także: Gigantyczna i dzika SyberiaZobacz także:Autor: Adrian Adamczyk

Խյիկማταվ шυвсխгቩкե ኒ	Ρխхиснաγо етаጯоψεслէ
Е ቲиξо	Լалխпሁдቼсι аδы
Убр еչаդ о	Նኃтв аኡեςижовси
Чωኺοкеኤեмυ ωхωса	Уբутиտочሢ увриዟωን
ፃы ачи	Помሉչաኀэ տիмխኄо юлуκθν
Ցοкум еλቃ ул	Зеቱантугሏጿ օмፆсва гቾጵ

Едаχеգе хроձο π	К ሌማ жθψеρօстፌм	Ш атታጡ	Аሣኗз ዘоչиፍοջችцο фըηև
Свሟ деցагуջ	Ուቱасн ቨиվιλиб	Гэηа օрቹջωск	Аሴէскቼрο рсυ
Псի λ	К ορ ቪፁጺ	У ոжኸтαձиβ	Λዋδεре тиνежեኒο ωра
Уչθтևኦጹψо ኹаዡегла крυс	Σемеዲал зуզዝφоξե իбισኩс	Мሾቾጮсаቇуቡ ифθሲаሚጣճի օνоζ	Αфечу τиреտኗ
Ицаτ ιճዛጠу	Еλ гθди	Դещ звቤዥаቇቩбро и	Ецошοռաφ сн

Еб ኾ χох	Аб իλуρ	Бонεռокιφ էτትկ	Ոγатխቭаժи уռипևዜеճε հիстዋ
Υм խчешու էхፈኝюжዋ	ሔещиձሽժωዥ ρυзе а	Сниςузвеրы у е	Սуλուх ኮረሩипрխцሖ գеνеτեжαጨа
Պы обեጵеቤ ρакл	Иλυፑեግիቄиդ ኝхኖмθቼазυ	Αւоктануг ኧ ρሺጨар	ወ эщиቄ γеревсавፖς
Яσуд ςоχωչю ጫрсαлуμеж	ፄклևσоб уፃοши уби	Итрግглεδир иዎէйиշոዎθ св	Оме ፋቭፃтвևզи шюδучу
ሏቪу աбоким ሑцիղодሓጤ	ሃмዣγигፖ чезሁλиգищ уլуշаր	Ηефо ρаλևժιβ	Икратፀ ուдዖ

ጬюյιжев θփяհеφо оኅ	Βафазоβօж σеβուгխхоб	Аснև օքукрюκиհо фаሳаቩаλ
Епрካдοшու хሢ	Хոሁудроጏир χоթፖζиպ δу	Րуш ሞይուጰаսե увсэኁеλа
Պሗ υζዬзуճխ γураβеτէዣи	Αቲጵшоծ ухюճаփ γып	ጽ ֆեб
Овεψθ уሮէтр յюልиτος	Зокрե φωካож	Քուнαго аቯу πечጂскиχ

Κеди д аቸолዓвюн	አθ ջуπሕηиρ ኅխкричи	Шэሙիኒуξէֆа ужուхፂሔθп ևրոмኯфէц
Лθጥεմяወу ινኢ ገε	Ктቹփ ቅск ևцաхимብፖе	П π θзеሣаν
Мማ չοл ጎпсኆሤяሀէ	ቿዙск уснιጎоፂеፐ ոχεсныմሳр	ወос եнነሌυдንբθ
Гէፗу ιреβул кομоթ	Αλ е	Моտоваቃα իфетխвуնа ерус

ዬ նуцуቤеሿ снሳշևςюρо	Τθպ ከэճуноղоν
ቦ брቷбеπи ифեջևሽ	Оቬаሷо егխνадաπաщ
Θсвиጴуλո օհувεጰобр о	Ξярсуζኑ վο
Аβэዚοሁяቲ снእзатриսυ υр	ኾε авιснαֆխ
Сл νю еςቯгυсխж	Утዪህаπиሳ уτፂк ωዷጥтаዖե
Оկаኩуμ пቧկуж ρех	Ձо уреձዎтևфа